Page 79

۶۸ حضرت رسول الله مقرر فرموده و تا عهد حضرت عمر رض بر حال بود، محض حضرت عمر رض اینقدر کرد که زمینهای ایران و غیره را که بتصرف مسلمانان در آمد دو نوع ساخت یعنی بر زمینیکه از نهر یا چا های قدیم ذمی ها آب میخورد خراج بست، چنانچه اینقسم زمین بقبضه عبد الله ابن مسعود رض و خباب و غیره بود و بر همه خراج بسته بود و بر زمینیکه خود مسلمانان نهر یا چاه نو کنده آنرا آبیاری میکردند رعایه از ان عشر میگرفت . از تخصیص عشر بر مسلمانان اگر چه ظاهراً یک قسم نا انصافی برهیچ قومی معلوم می شود، اما در واقع اینچنین نیست اولاً بر مسلمانان تکالیف دیگری هم مقرر بود مثل زکوة مواشی - و زکوة وجه نقد - که ذمیان ازینمیمه تکالیف سبکدوش بودند - بنابرین رعایت حشر با مسلمانان در حالی که اندک زمین را هم تصرف کرده باشند بالکل مقتضای انصاف و عدل گفته میشود - ثانیاً عشر کسب رقمیست که در هیچ صورت تخفیف و معافی ندارد و نه کسی معاف کرده میتواند، تا حدیکه خود خلیفه یا پادشاه نیز اگر بخواهند معاف نمیتوانند - برخلاف در خراج که تخفیف