Page 62

۵۱ داد این اصول حضرت عمر رض به بند و بست ممالک مفتوحه توجهی فرمود عراق که بسیار قریب عرب بوده و از سبب آباد شدن بند و بست عرب در انحدود یک صوبه از عرب گردیده بود از همه پیش عراق به بند و بست آن آغاز شد یکی از اصول حضرت عمر رض این بود که از رسم و رواج قدیم هر ملک واقفیت حاصل میکرد و اکثر انتظامات قدیم را قدری اصلاح نموده بر حال میگذاشت در انوقت طریقه مالیه که در عراق جاری بود این بود که بر هر قسم زمین مزروعه نوعی از خراج مقرر بود که بسه قسط ادا میکردند این طریقه را از همه پیشتر قباد گذاشت و نوشیروان تکمیل نمود و این اصول را ملحوظ داشت که خراج بیش از نصف اصل محصول نباشد. اما خسرو پرویز چیزی برین اضافه کرد و در زمانه یزدگرد نیز بعضی تبدلات واقع شد حضرت عمر رض با نهایت تحقیقات حکم پیمایش در داد و چون درین کار علاوه بر دیانت وقوف بر فن مساحت نیز ضرور بوده و تا اینوقت در عرب اینقسم فنون رایج هم نبود ازینجهته دقتی پیش آمد. آخر دو کس را زانکابر صحابه انتخاب کرده فرستاد یعنی عثمان ابن حنیف و حذیفة ابن الیمان