Page 60

۴۹ طرفی بفتح یرموک قوت روم را مستاصل ساخت. بنظم و نسق خراج توجیهی نمود. نخستین مشکلی که درین مرحله پیش آمد این بود که عموم امرای فوج اصرار کردند که تمام مقامات مفتوحه بطور صلح بجاگیر و اہالی مقامات مزبور در ربقه غلامی ایشان در آید حضرت عمر رض بعد از فتح عراق سعد ابن وقاص را حکم داد که مردم آبخار انفوس شماری کند و او طومار نفوس را به بسیار تحقیق ترتیب ارسال نمود تعداد اہالی را که سنجیدند بیک نفر مسلمان سه نفر از انها میرسید. رای حضرت عمر رض برین قائم بود که زمین بدست اہالی بوده و در هرچیز آزاد ہم باشند، اما از اکابر صحابه رض مثل عبدالرحمن عوف وغیره با اہل فوج ہمزبان بودند بلال آنقدر گفتگو کرد که حضرت عمر رض دق شده فرمود اللهم اکفنی بلالا یعنی خدایا مرا از بلال نجات بده استدلال حضرت عمر رض این بود اگر ممالک مفتوحه بر فوج تقسیم شود در آتی برای تیاری افواج و حفاظت از حملات خارجه و قوام امن و امان ملک مصارف از کجا شود؟ عبدالرحمن ابن عوف میگفت "فقط اشخاصی که این مملکت را بزور شمشیر گرفته اند مستحق تصرفند اولاد