Page 302

۲۹۱ اکثر بطرف کدام اصول اشاره میفرمود، مثلاً شخصی بحضور عرض نمود، که بغلام من حکم دست بریدن کنید چرا که آئینه عیال مرا که ۶۰ درهم قیمت داشت دزدیده، فرمود که غلام تو بود و مال ترا دزدید دست او بریده نمیشود، ازین اصول مستنبط میشود که در سرقه ضرور است که سارق را در مال مسروقه هیچ قسم حق نباشد، شخصی دیگر از بیت المال چیزی دزدید حضرت عمر رض بنابرین اصول او را نیز رها کرد، که در بیت المال هر شخص چیزی حق دارد، یکبار در سفر قریب تالابی درآمد عمر عاص رض همراه بود و از مردم آنجا پرسید که ازین تالاب درندها آب میخورند یانه؟ حضرت عمر رض مردم را منع کرد که چیزی نگوید، ازین دو اصول ثابت می شود، یکی اینکه اصل در اشیا اباحت است، دوم اینکه اگر ظاهر حالت صحیح باشد بجستجو و تفحص مکلف نیستیم، یکبار در رمضان از جهته ابر در غروب آفتاب غلطی پیش شد، حضرت عمر رض روزه را شکستاند بعد از کمی آفتاب بر آمد، مردم متردد شدند، حضرت عمر رض فرمود الخطب يسير وقد اجتهدنا یعنے معاملہ چندان اہم نیست حال آنکہ ما کوشش کردیم .