Page 208

197 و حماة و عسقلان و انطاکیه و غیره که نصارای اینحدود بسیار بشدت جنگ ها کردند بازنشان غلام بسیار کم پیدا میشود، شاید در تمام شام محض قیساریه یک جائی است که اسیران جنگ غلام شدند، در عهدنامه فارس، و خوزستان، و کرمان، و جزیره، و غیره این الفاظ نوشتند که بجان و مال مردم تعرض نشود، در عهد نامۀ صامغان و جندی و شیراز، و غیره ازین اوضح تر الفاظ نوشتند که لا یسبوا یعنی اینها که گرفتار شدند کنیز و غلام نشوند. در مناذر با وجودیکه فوج اسیران جنگ را غلام نموده بتصرف خود آوردند، حضرت عمر رض حکم فرستاد که آنها را آزاد نموده جزیه و خراج مقرر دارید، برای ابو موسیٰ اشعری حکم فرستاد که هیچکس دهقان پیشه ور را غلام نگیرد. حضرت عمر رض بیک طریقۀ دیگر این رواج را کم کرد یعنی قاعده مقرر نمود که هر کنیزیکه از بادار خود بزاید خرید و فروختش منع است، مدعاکه از کنیزی می بر آید، و این قاعده را خاص حضرت عمر رض ایجاد نمود و پیش ازو خرید و فروخت این قسم کنیزها جاری بود، چنانچه محدثین و مورخین را ولیاً