Page 206

۱۹۵ جزیه را نقدی کرده پوره چهار دینار میگرفت . کم کردن رواج غلامی حضرت عمر رض اگر چه رسم غلامی را معدوم نکرد و شاید اگر میخواست معدوم کند هم نمیتوانست، ولی شبهه نیست که بطریقهای مختلف رواجش را بسیار کم کرد، و چیزیکه باقی ماند به بسیار خوبی بوده، و غلام حیثیت غلامی نداشت بلکه حیث همسری و برادری داشت، بلکه از عرب سراسر منع کرد و درین باب آنقدر اهتمام داشت که همین که عنان خلافت بدست گرفت، نخستین کارش این بود که آنچه از قبائل مرتدۂ عرب در عهد صدیق اکبر غلام و کنیز شده بودند همه را آزاد نمود، و همراه او قاعده گذاشت که عرب در هیچوقت غلام نمیشود، درین باب قول مبارک شان این است لا يسترق عربی - یعنی عرب را هیچکس غلام گرفته نمیتواند اگر چه بسیاری از مجتهدین و ائمه فن این قاعده را تسلیم نکردند قول امام احمد حنبل است که لا اذهب الى قول عمر لیس علی عربی ملک - یعنی من این رای حضرت عمر رض را قبول نمیکنم که عرب غلام نمی شود، در میموقع نمیخواهیم ازین مسئله بحث رانیم عرب غلام نمی شود