Page 185

۱۷۴ مفتوحۀ خود اضافه ازین رفتار منصفانه میتواند ؟ از همه پیشتر این امر که جان و مال ذمی را برابر بجان مال مسلمانان قرار داد‘ اگر مسلمان ذمی را میکشت حضرت عمررض مسلمانرانى الفوربقصاص میرساند‘ روایت است از امام شافعیرض که یک شخص مسلمان از قبیله بکر ابن وایل یک عیسائی حیره را کشت‘ حضرت عمررض خط فرستاد که قاتل را بدست ورثۀ مقتول بدهید‘ چنانچه اورا بدست ورثۀ مقتول که حنین نام داشت دادند و او بقتلش رسانید‘ و حفاظت حقوق مال ازین بالاتر چه خواهد بود ؟ هر انقدر زمین که بدست شان بود بهمان حیثیت که پیش از فتح بود بحال و بدست شان ماند‘ تا حدیکه برای مسلمانان خرید این زمینها جواز نداشت‘ چنانچه این بحث را در شعبه داخل ملکی بیان کرده ام . خیال ذمیها در بند و بست مالگذاری تشخیصی که در مالیه شد هم بسیار خفیف و سبک بود‘ اضافه براین همیشه خیال حضرت عمررض برین بود که مبادا بر ذمی ها سخت و گران باشد چنانچه در وقت وفات هم ازین خیال فارغ نبود‘ هر سال که خراج میرسید ده نفر از کوفه و ده نفر از بصره میخواست‘ چار دفعه ایشان را