Page 175

۱۶۴ از انجمله ترتیب یک دفتر و کاغذ ہا ولزوم تعیین سنہ و سال است، پیش از حضرت عمر وجود اینچنین چیز یا نبود، در جاہلیت از بعضی واقعات سنہ را حساب میکردند، مثلاً تا یک وقت حساب سال را از وفات کعب ابن لومی میگرفتند، بعد عام فیل سنہ مقرر شد یعنی سالی کہ ابرهۃ الاشرم بر کعبہ معظمہ حملہ کرد، بعد عام الفجار و پس ازین سنہ ہای مختلف پیدا شد حضرت عمرؓ یک سنہ مستقل معین کرد که تا حال جاریست . مقرر کردن سنہ ہجری ابتدای این چنانست کہ در ۱۶ ہ بحضور حضرت عمرؓ یک سند را پیش کردند که دران محض لفظ شعبان نوشته بود حضرت عمر فرمود کہ این بچہ قسم معلوم خواهد شد که مراد شعبان گذشته است یا شعبان حال، پس در ہما نوقت مجلس شوری منعقد گشت، و صحابیهای بزرگ جمع شده و این مسئلہ را پیش کردند، اکثر رای دادند که تقلید فارسیان شود، چنانچہ ہرمزان پادشاہ خوزستانی که اسلام آورده و مقیم مدینہ منورہ بود خواستند او گفت حساب ما را ( ماه روز) میگویند و دران ماه و تاریخ ہر دو ذکر میشدا