Page 144

۱۴۳ بذمه اقوام مفتوحه گذاشته بود، عمر و عاص وقتیکه فسطاط را فتح کرد مقوقس والی مصر این شرط را منظور کرد که فوج اسلام هر طرف رخ کند نجاتیکه تعلق سفر مینا دارد، مصریها انجام دهند، و چون عمر و عاص طرف اسکندریه بمقابله رومیها رفت مصریان منزل بمنزل سرکها را تیار و پلها را بسته و بازارها بر پا کردند علامه مقریزی می نویسد از سببی که مسلمانان تمام ملک را گرویده خود ساختند، بدین واسطه قبطی با خود برضا و رغبت این خدمات را انجام میدادند کار جاسوسی و واقعه نگاری را بنهایت خوبی سررشته کرد جاسوسی و خبر رسانی و برای اینکار اسباب قدرتی بدستش آمد، در شام و عراق که عرب بکثرت آباد بود ازین ها یک گروه بزرگی اسلام را قبول کردند، چونکه این نفری از بسیار پیشتر درین ممالک سکونت داشتند هیچ واقعه را ازینها کس پنهان کرده نمیتوانست، و برای شان حکم بود که اسلام خود بپیچکس ظاهر و آشکارا نکنند چونکه اینها بوضع ظاهری خود فارسی یا نصرانی معلوم میشدند از ینجهته در افواج دشمن هر جا که میخواستند رفته میتوانستند در یرموک و قادسیه و تکریت از برکت این جاسوسان کارهای بزرگ انجام یافت.