Page 115

۱۰۴ اگرچه از تغیرات و ترقیات زمانۀ ما بعد آثار قدیمه قائم نماند باز هم خیلی تعجب است که آثار بعضی عمارتها مدت مدیدی ظاهر ماند ابن بطوطه که در سنۀ هشتصد این مقام مقدس را دیده در سفرنامۀ خود نوشته ایوان حکومتی که سعد وقاص تیار کرده بنیاد آن تا حال قائم است حیثیت علمی این شهر ازین معلوم میشود که فن نحو درینجا ایجاد شده یعنی نخستین ابوالاسود دُئلی درینجا نشسته نحو را ترتیب داد. فقه حنفی درینجا بنیاد شد- امام ابوحنیفه صاحب بشرکت قاضی ابویوسف وغیره مجلس فقه را درینجا قائم کرد از ائمه فن علوم عربیت و حدیث و فقه که درینجا پیدا شدند مثلاً ابراهیم نخعی - حماد- امام ابوحنیفه - امام شعبی است که یادگار زمانه اند. فسطاط وقتیکه عمرو عاص اسکندریه را فتح نمود یونانیان که بکثرت درینجا آباد بودند عموماً شهر را مانده بیرون شدند عمرو عاص خانهای شانرا خالی دیده خواست که آنجا را مستقر حکومت سازد و از دربار خلافت اجازت طلبید حضرت عمر که می ترسید بحر در بین حائل نباشد، در وقت آبادی کوفه و بصره نیز برای افسرها نوشت هر جا که شهری سازید باید در بین او و مدینه هیچ دریا نباشد چون در راه اسکندریه دریای نیل می آمد حضرت عمر آنرا برای