Page 103

۹۲ و بنهایت وسعت انتظام داشت. نهر هائیکه فاروق اعظم برای ترقی زراعت کشیده اند بیان آنرا در ذیل داخل مختصراً نگاشتم، درینجا از دیگر نهرها بیان میرود که مخصوص زراعت نبودند. نهر ابی موسیٰ- این نهر ۹ میل دراز بود، سبب حفر آن این است که یکدفعه نفری بصره بطور وفد بحضور حضرت عمر رض حاضر شدند، حضرت عمر رض موافق معمول احوال هر یک را می پرسید، حنیف ابن قیس که ازین جماعہ بود تقریر پر جوشی که در کتابها عبارۃً مسطور است مشتمل ببرین ماجرا نمود که زمین بصره شورستان است و از شش میل مسافه آب می آریم، حضرت عمر رض همان وقت بنام ابوموسی اشعری فرمانی باین مضمون فرستاد که برای مردم بصره نهر بکشد و او از دجله بدرازی نه میل جوی بریده به بصره آورد که بهر خانه آب بسیار شد. نهر معقل نهر مشهوری است که بواسطه آن این مثل در عرب مشهور شده اذا جاء نهر الله بطل نهر معقل این نهر را نیز از دجله جدا کرده اند و چون حفر آن بمعقل ابن یسار که یک صحابی مقدس است محول بود نهر بنام او نهرابی که حضرت عمر ساخته است نهر معقل