Page 416

فتوحات اسلامی ( ۴۰۷ ) ذکر ساخته‌گی لشکر عبدالمومن انتزاع نمودند آنها ملقب به حفصیین بودند و مدت ملکشان به تونس سه صد و هفتاد و هشت سال بود و اینها از شعبه‌های دولت مهدی محمد بن تومرت بودند و مردمان در امر ابن تومرت اختلاف دارند بعض علما میگویند که این مهدی اراده اظهار حق داشت باجتهاد خود خطا شد و بعضی میگویند بر امت محمدی بدتر از ظلم حجاج و یزید پیدا گردید والله اعلم بحقیقة الحال و الحال چیزی از فتوحات که در زمان عبدالمومن و اولاد وی و در زمان حفصیین پادشاهان تونس بوقوع آمده است ذکر مینمایم ( ذکر اول ساخته‌گی لشکر عبدالمومن بر مملکت اندلس ) ابن الاثیر در کتاب تاریخ خود مسمی به کامل در جمله حوادث سنة پنجصد و چهل و یک آورده است که در همین سنة عبدالمومن ابن علی لشکری بطرف جزیره اندلس روانه نمود آنچه در جزیره از شهرهای اسلام بود همه را مالک گردید و سبب این بود که عبدالمومن چون مراکش را محاصره نمود جمعی از اشراف اندلس نزد وی آمدند و مکتوب در باب بیعت بهمین مردمان بعبدالمومن و داخل شدن اینان در زمره موحدین اصحاب عبدالمومن و قبول کردن مر آنها را نشان ادند عبدالمومن بیعت شان را قبول نمود و اظهار خوشی کرده دلهایشانرا سجایا آورد و از عبدالمومن مداد طلب کردند بالای فرنگیان عبدالمومن لشکر بسیاری ساخته یکی نموده با ایشان روانه نمود و بطولی تغییر کرده بدریا فرستاد اسطول بطرف اندلس رفته شهر اشبیلیه را قصد نمودند به بندر آن بالا رفتند و بد انجا لشکری از لمتین که تابعان یوسف بن تاشفین و آنها را مربطون میگفتند یافته لشکرهای عبدالمومن بنهار امحاصره نمودند و بحرا و آنها را مالک گردیدند به قهر و غلبه و جمعی کشته مردمان امان داده و امان آرام گردیدند و لشکریان بر شهرها استیلا زیاد پیدا کردند مردمان شهرها تابع عبدالمومن گردید و لشکرهای عبدالمومن بسیاری شهرهای اندلس که زیر طاعت المرابطین بودند شهر شهر از آنها انتزاع نموده فرا گرفتند و ضمن محاربه‌های بسیار که ذکر آنها بطول میانجامد در سنة چهل و دو فرنگیان واقع گردید شهر مریه اندلس را محاصره نموده از ایشان برا و بحرا گرفته بقهر و غلبه مالک گردیدند و کشتار بسیار نمودند و غارت زیاد کردند و ایضا شهر شاته و ولایت جیان را بتصرف در آوردند و اینها تا با اندلس میباشد و در سنة چهل و سه فرنگیان باندلس شهر طرطوسه را مالک شدند و با آن شهر تمامی قلعه‌ها و حصن‌های او و اطرافه را مالک گردیدند و بمسلمانان در همان طرف چیزی باقی نماند که از استیلا فرنگیان خلاصی یافته باشد و در سنه چهل و پنج سلیطین که او را از نوشهر میگفتند