Page 227

فتوحات اسلامی (۲۱۸) ذکر فتح جرجان که راه را سدود و قومع نیشابور را فاسد گردانیده است جرجان در ان زمان شهر نبود بلکه کوه با ویشه و دره با بود هرگاه در ب شکه گرفته شد کسی را قدرت داخل شدن نبودی چون سلیمان او را والی خراسان گردانید یزید بجز از فتح جرجان دیگر عزم و قصدی نداشت - بعد از ان صد هزار شکر از مردم شام و عراق و خراسان غیراز اشخاصیکه بدون تکلیف عزم کرده بودند جمعیت داده متوجه جرجان شدند چون به دهستان رسیدندان را محاصره کرد اهل آن اطاعت را ترک کرده بیرون شدند و با شکر اسلام جنگیدند در هر نوبت فتح و ظفر نصیب مسلمانان بود ایشان شکست خورده داخل شهر شدند شکر مسلمانان اطراف شهر را گرفته آذوقه را از ایشان قطع کرده حصار برایشان دشوار گردید افسر پاتقین دهستان طلب صلح نمود باین قسم که او را بر نفس و اهل و مال ارمین دارد و آن بعبون امان شهر را با اشجار مال و خزاین است تسلیم یزید نماید یزید قبول کرده داخل شهر شد گرفت مال و خزاین را که در شهر بود اسیر بسیار ساخت چهارده هزار اهل ترک را در طلب بقتل رسانید خبر فتح را به سلیمان نوشته خود بجانب جرجان متوجه شد اهل جرجان که همراه سعید بن عاص صلح کرده بودند گا ہے صد هزار و گا ہے دو صد هزار الی سه صد هزار برای امیر مسلمانان جمع آوری نموده می ادند و بعضی اوقات منع میکردند رفته رفته سر باز زده کافر شدند خراج را از خود منع کردند - از سعید کسی بجرجان غزا نکرده بود راه را اهل آن قطع و مسدود ساخته بودند که کسی مکر از راه فارس و کرمان به خراسان رفتی قتیبه بن مسلم اول کسی بود که راه را از قومس طرف خراسان ساخت زمانیکه متوجه خراسان شد بعد ازین امر جرجان بهمان باقی ماند تا انیکه یزید بن مهلب عزم غزای آنرا نموده متوجه جرجان شد اهل جرجان یزید را استقبال کرده طلب صلح نمودند از انچه در سابق میدادند زیاده کرده یزید را هدیه ها فرستادند یزید خواهش شان را اجابت نموده همراه شان مصالحه کرد چون دهستان و جرجان فتح شد یزید اراده فتح طبرستان را نمود عبد الله بن معمر لشکری را با چهار هزار نفری در ساسان دهستان گذاشته خود بآخر جرجان نزدیک طبرستان موضع اید و ساتزول کرد رشد بن عمر را با چهار هزار نفر کامل انجا مقرر کرده خود داخل طبرستان گردید اسپهبد طبرستان کس فرستاده طلب صلح کرد باین شرط که یزید از بلاد متصرفہ برود یزید بن مهلب ابا نموده گفته او را قبول نکرده ابا عیینه برادر خود را از یکطرف پسر خود خالد را از دیگر طرف ابا جهم