Page image — the source of record
Machine transcription
شماره ۲۳
سال دوم
احوال عمومی درین ماه مبارک همین است . لهذا حضرات ملایان ، وواعظان وخطیبا را واجب است که ازین انجلای روح و این صفای دل گروه عوام که در عمان بیابان جهالت ، و عمالت در خانه شدن ، و دست و پا زدن هستند وقت را غنیمت شمرده و از فرصت استفاده کرده بموعظه های حسنه بخطبه های بیدار کننده ، به صحبتهای بکار آورنده دماغهای اهالی را پرورش دهند، تربیه کنند. ولی افسوس است که در جامعها و مسجدها ما از واعظان و ناصحان خود بپاره ئی حکایتهای سه چار هزار ساله قدیم زمانهای بنی اسرائیل را میشنویم. با بزرگ دنیا ، و گوشه نشینی وانزوا ، و توکل و فقیری، وعدم رغبت بسعی و کوشش گری تلقین و ترغیب میشویم .
حاشا که ما بگوئیم این چیزها بدست . ولی مقصد ما این است که مواعظ دینیه، و تبلیغات شرعیه به امزجه و احتیاجات عصر و زمان متناسب باید بود، حضرات پیران عظام نیز ملاحظه این نکته دقیقه را فرموده نظر باحتیاجات عصر و زمان خود امت شانرا ارشاد و رهبری فرموده اند. حفر خندق را بر گرد اگرد مدینه منوره باحیات وقت و زمان موافق یافته بنفس نفیس رسالتپناهی با اصحاب کرام خود در کندن خندق کوشش ورزیده اند. تیراندازی را برای مقابله اعدا از لوازمات عصر دانسته تعلیم آنرا امر فرمودند معنی حقیقی ترک دنیا نه این است که انسان دنیا را برای دشمنان دین و وطن خود ترك كند . بلکه مقصد فراموش نکردن آخرتست. توکل این نیست که انسان بگوید : « توکل وطن ما و خدا، خدا ملك ما را محافظه میکند» حاجت ساختن استحکامات و تقویت سرحدهای خود نداریم، بلکه مقصد از توکل این است که همه حاضری خود را بیند و بعد از آن توکل بر خدا بکند . « با توکل زانوی اشتر به بند» . آیا فقر همین است که انسان فارغ صنعت ، و تجارت، و زراعت کوشش نکرده همه محصول عرق جبین خود را در پیش پای صنایع و تجارت دیگران نثار کند؟ و خود را فقیر و ذلیل و حقیر ساخته دشمنان خود را توانگر بسازد ؟ از فضیلت علم ، و خوبی علم ، و ضروری بودن علم هیچ ملا هیچ واعظ هیچ مرشدی آسوده نمیشود که انکار بتواند. پس چرا انجنیری ، مهندسی ، کان کنی ، الکتریکی ، توپ اندازی ، عسکری و امثال اینچنین چیزهای که ترقی و تعالی عصر حاضر بر آنها موقوفست خارج علم شمرده بگوئیم : که این چیزها محسوس مردمان غیردین است. برای مسلمانان معارف و ترقی لازم نیست، مگر پروردگار ما بما نفرموده است که بر و بحر ، وخشک وتر و جدید و خیر و غیره را برای شما مسخر ساختیم ، مگر آفریده کار ما بما نفرموده است که برای شما هیچ چیزی نیست مگر اینکه سعی و کوشش کنید . بل اگر عادات و درمانده گی را از خود دور ساخته جد و جهد را پیشه کنیم جمله اشیا را تسخیر خواهم نمود. هر کسی که کوشش کرد پیدا کرد، هر کسی که بر آن افتاد ناکام رسید.
از خوبی اخلاق حسنه، از علویت اخلاق حسنه هیچ ملا هیچ واعظ ، هیچ ناصح انکار کرده نمیتواند پس چرا از حب وطن . از لزوم اتحاد و اتفاق از مذمت خانه جنگی و پدیداری و خونخواری، و خون طلبی، و رقابت و سیاداری، و اسرافات بجای عروسیها . و فاتحها وختانها وغیره بشدت منع نمیشویم . در حقیقت ما يك واعظ، يك ناصح يك مرشد داریم که آنهم پادشاه خیرخواه ترقی آگاه ماست. بر همه چیزهای نافع و بافایده ما را ارشاد میفرماید. براه های ترقی و تکمل برای ما میکشاید به پند خیرها و خوبیهای ترقی ملك وملت ما را رهبری میکنند، ولی فساد اخلاق آنقدر بر ما مستولی گشته که بجز پرورش نفس خود بر هیچگونه ترقی و تعالی ملك اقدام ورزیده نمیتوانیم .
این است که درین ماه مبارك كه يك استعداد طبیعی برای شنیدن وعظ و نصیحت در دلها و جسمها و روحها ، پیدا میشود واعطان و خطیبان ما راست که در تصحیح اخلاق ما ، در تشویق صنعت و تجارت ما در تحصیل علم و معرفت ما ، در حب وطن وعسكر شدن ما پند و اندرز را پیشه گیرند . بهترین مردمان آنست که نفعش بمردمان برسد يك آدم اگر هر قدر عابد ، زاهد ، مصلی . تارك دنیا ، صاحب تقوا شود نفعش بخودش میرسد . بهشت های برین را برای خود کمائی میکند. برای جلب انظار دقت بهمینقدر یک موعظه که خواه خوب بدانند خواه بد نوشتیم . باقی
تو خواه از سخنم پند گیر خواه ملال
حوادث داخليۀ
( استقبال هلال رمضان فرخنده فال ، و مراسم ختم شریف )
تگویی آمال
امسال هوای شهر عزیز ما بیک گرمی مفرطی بهم رسانیده بود. حتی چند روز قبل از ماه مبارک رمضان درجه حرارت از صد بالا رفته بود که برای دار السلطنه کابل از حرارتهای فوق العاده شمرده میشود . چون ماه مبارک روزه تقریب میورزید این شدت حرارت در دلها يك خوف و خشینی القا مینمود ولی فضل خداوندی همین که ماه مبارك شرف ورود ارزانی نمود دفعةً آن حرارت مفرط بیک هوای معتدله تبدیل یافت .
از قراری که جنتریها نشان میداد ماه شعبان المعظم ۲۹ روز و غره ماه مبارک رمضان میبایست که یوم دوشنبه میبود. ولی چون در روز یکشنبه ۲۹ شعبان رویت هلال شرعاً ثابت نگردید ازالتسبب ماه شعبان المعظم سی روز کامل بحساب آمده اول ماه مبارك رمضان فردای آن روز سه شنبه تصادف نمود . در نسخه های سال اول سراج الاخبار الافغانیه از مراسم استقبال هلال و ختم
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.