Page image — the source of record
Machine transcription
۹۹
سال دوم
خود صاحب عریضه در عریضه شرط است . فرض کنیم که اینهم میشد آیا تکلیف عریضه پیش کرد ترا به بادشاه بريك اخبار والا چه قسم تکلیف است ؟ حالانکه آن يك عریضه بود که در ان ادعای خدمت طلبی بود . و پیش شدن آنرا بحضور همایونی پرمانند ما يك اخبار والا بی تکلیف میکردند . لهذا هیچ چاره بجز سکوت در انوقت ندیدیم بعد از چندی باز در اخبار مسلمان بطریق یاد آوری این عاجز را خطاب نموده تسریع تقدیم عریضه را تأکید فرمودند لاجرم مجبور شدیم که بخدمت شان بواسطۀ يك نامه خصوصی از کیفیت بیان کرده عرض اعتذار نمائیم . این است که این مکتوب ذیل را برای شان نوشته بودیم :
. نقل مکتوب نمبر ۲۹۹۸
جناب فاضل محترم ایدیتر صاحب اخبار فواید ستار ( مسلمان امرت سر ) را زحمت عرض میدهد : شما در سه مورخه ۲۹ مارچ خود بعنوان ( عریضۀ نیاز ) يك مضمونی اثر فرموده بودید ، و در آخر آن بواسطۀ اخبار عاجزانه ما ارسال آن عریضه را بسمع مبارك اعلیحضرت پادشاهی اشعار نموده بودند و در ادیشن مورخۀ ٤ ماه چون خود تکراراً از نقل نمودن آن مضمون را در سراج الاخبار افغانیه ممانعت رانده اید ، لهذا لازم است که به این نامۀ عجز علامه خود آن فاضل محترم را زحمت افزا کردیم . اولا - این يك اصول و قاعدۀ جدیدیست که صحیفه های اخبارها واسطۀ اثر نمایی خصوصی مردمان گردد . و ما هنوز به این اصول و قاعده وقوف کامله پیدا نکرده ایم . اگر چه دیگر اخبارها این قاعده را مرعی هم بدارند ، ولیکن مسلک و روشیکه نسبت بموقع خود سراج الاخبار افغانیه پیش نهاد خود داشته قطعاً برای نشر عرایض مساعد نیست . و اگر چنین نباشد صحیفه های اخبار ما بهیچ صورت از عهده نشر عرایض بیرون برآمده نمیتواند . بنابران از عدم درج و نشر آن عریضه بکمال تاسف و انکسار از خدمت ان فاضل محترم عرض اعتذار مینمایم . ثانیاً هر گاه عریضه خود تانرا بخط و عبارت فارسی بنویسید و به امضای خود تان ممضی ساخته برای این عاجز بفرستید ممکن است که بيك ذریعه تقدیم حضور انور والا بتوانیم اینست که برین وعده و عفو تقصیرات خود ختم کلام مینمایم تحریر دوشنبه غرة رجب المرجب سنه ۱۳۳۰
( محمود طرزی )
حالا چون درین دو نامه – یعنی اعتذار نامۀ خصوصی عاجزانۀ ما که برای حضرت فاضل مشار اليه ، و عریضۀ شکایت علی ایشان که در اخبار خود اثر فرموده اند – یکقدری غور و ملاحظه شود معلوم میگردد که مترجم فارسی ادارۀ اخبار ( مسلمان ) عرض ما فی البال ما را بدرستی ترجمه نتوانسته اند . زیرا ما از روش و مسلک شخص خود بحث کرده گفته ایم « که صفحه های اخبار ما برای نشر عرایض خصوصی مردمان مساعد نیست » و سبب این را نیز بیان کرده گفته ایم « که اگر چنین نباشد صحیفه های اخبار ما بهیچصورت از عهده نشر
شماره ۱۱
عرایض بیرون بر آمده نمیتواند . . » حالانکه ترجمان ادارۀ اخبار مسلمان این بیانات ما را به این صورت ترجمه کرده اند : « بعد ازان مراسله شمار سید که انتشار تدبیر مذکوره بخلاف دستور افغانستان میباشد » . این است که در نهايت غلط مهمی پیش آمده که موجب نوشتن این ( عریضۀ شکایت ) بصورت علنی گردیده است .
هر صاحب اخبار در نشر و عدم نشر مضامین اخبار خود آزادست . ما اگر عریضه های مردماد را که در خصوص استدعای خدمت و یا طلب سررشته های کارهای حکومت باشد و نشر نکنیم کسی چه حق شکایت بر ما خواهد داشت ؟ و اینکه رهنمایی شان را بنوشتن عریضه کرده ایم هم چیزی خطایی نکرده خواهیم بود . زیرا تحریرات شان مقاله نبود ، مستقل يك عریضه بود که در آخر آن ادعای خدمت کرده بودند ( عریضۀ نیاز ) شان که ما رسید به ایفای وعدۀ خود مسارعت ورزیده یکروز بعد بايك تحریرات از طرف خود به دایرۀ محکمه که مأمور عرایض خارجه میباشد ارسال نموده تقدیم آنرا به اعتاب سفیه همایون رجا کردیم . در نجا وظیفۀ ما انجام یافت .
این ممکنست که يك شخصی برای امور خانۀ يك شخص آخر بعضی تجویزات و سررشته هایی فکر خود اندیشیده آنرا بصاحب خانه عرض کند . ولی این نیز ممکن است که در باب اجرای آن حق اصرار و الحاح را داشته باشد .
حالا آمدیم بر اصل مدعا : فاضل محترم ( ابو الوفاء ثناء الله ) صاحب تجویزی که نوشته اند بسیار دیندارانه ، و خیلی عالمانه يك تجويزيست و لی این را هم عرض کنیم که این تجویز هر گاه قانونی و جبری شود در ظرف یکچند سال باك مقدار کلی نفوس افغانستان ضایع خواهد شد . زیرا تا یکچند سالی که دختران و پسران افغانستان باصول تعلیم و قواعد تدریسی که خود فاضل مشارالیه آنرا نشان بدهد و قرآن کریم را بزبان مادری خود ترجمه بتوانند امر نکاح و توالد و تناسل سراسر منقطع گردیده وفیات بر حال خود خواهد ماند که به این صورت ضایعات کلی در نفوس وارد خواهد شد . آیا نتیجۀ مقصد از ترجمه قرآن شریف را بزبان مادری چه خواهد بود ؟ هر گاه مراد از دانستن معانی آن کلام مقدس عظیم الشان باشد تنها دانستن يك صرف و نحو کفایت نمیکند . همه علوم ریاضیه ، و حکمیه و طبیعیه و فلسفه ، و حکمت تاریخ ، و جغرافیه و تمام علم اشیاء ، و علم روح و غیره را دانستن لازم است تا به غوامض معانی آیات بینات آن کلام جامع الکائنات تا یکدرجه پی برده شود . مع ذالك ما بر فکر جناب فاضل مشارالیه اعتراض نمیکنیم . ولی ( عریضۀ شکایت ) شانرا نیز به نفس الامر مطابق نمی یابیم . باقی والسلام مع الاکرام .
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.