Page image — the source of record
Machine transcription
صحیفه ۷
حال و دم
شماره ۱۰
( از سمرقند )
اخبار توران از گزاف خرجها و بیهوده صرفیهای مسلمانان سمرقند در عروسها و جشنهای شان تحت رانده مینویسد که اگر مبلغ مذکور را بر اعمال خیر و منفعت آوری صرف نمایند بهتر خواهد بود .
( سلطان عبدالحمید خان)
یعنی اخبارهای عربی مینویسند که سلطان عبدالحمید خانرا به بسیار زحمت به آمدن استانبول راضی کرده و استانبول آوردند محتش خیل خوب بود و او میگفت که من از سلانيك نمیروم . چرا که با همین حبسمانه خود خوب انسیت پیدا کرده ام، و هوای انجا بر من خوب آمده . بدو نفر شهزاده که برای آوردن و قانع ساختن او فرستاده بودند جواب رد داد . و چون کتان کتنی جرمنی در نزدش رفت با اوراضی به آمدن شد . میگویند چون به استانبول رسید فریاد کشیده میگفت : که کجاست هشتاد هزار پوند من که برای جنگ بلغار نگهداشته بودم . این هشتاد هزار پوند همان پیسه بود که سلطان مشار اليه در وقت محاربه یونان از کیسه خود صرف کرده بود و چون محاربه ختام یافت . پس از خزانه گرفته در یک صندوق آهنینی انداخته و کلمه (بالغار) را بران نوشته در یک گوشه سرای بیلدیز گذاشته بود . وقتیکه خلع شده حکومت فرقه ها و پارتی ها بر پا گردید آن مبلغ را از انجا برآورده خرج رسانیدند . لهذا سلطان فریاد کرده میگفت که کجاست هشتاد هزار پوند من ! اینهم یک دلیلیست بر دور اندیشهای سلطان سابق ...
( مكتوب )
از انطالبه ممالک ترکیه به دار السلطنه کابل .
(اضافه ما!)
من از برادران هموطن شما یک درویش سیاح افغانی میباشم که مدت چند سال پیش ازین برای ادای فریضه حج برآمده در ممالك اسلامیه ترکیه بیابان گرد سیاحت درویشانه میباشم . البته درین وقها از فلاکت و مصیبتی که بر دولت عثمانیه وارد آمده خبر شده باشید . من عالم نیستم ، سیاسی شناسی را هم نمیدانم که چیست می تنها از چیزهایی را که بچشم خود به بینم و یا بگوش خود بشنوم همان چیز ها را کم و پیش فهمیده و نوشته میتوانم ، سبب این بلاها و این مصیبتها را من بعقل جاهلانه خود از کم دیاتی وسست اعتقادی افسرها و بزرگان آنها یافته ام . در استانبول از خانه خود سلطان گرفته تا بهمه پاشایان و وزرا و وکلا این چند کار است که بردمه ارمنیها و رومهای قصار است : اولا دایه های شیری ، دوم مربیه ها یعنی داده ها ولاله ها ، سوم آشپزها ، چارم قهوه چها ، در هر خانه باشا و وزیز و بزرگان و توانگران و معتبران ترک همین کارها را زنان و مردان نصارا بعمل می آرند . و به اینصورت از اول محبت نصرانیت باشیر در وجودشان میدراید و بهما نصورت تریه میشوند و خوراك شان که خون از ان حاصل میشود از دست آنها می خورند در استانبول ترك خالص و جاندى بالك كمتر پیدا میشود . ترک های خالص و مسلمان که با دیگر خون آمیخته نشده باشد در اناطول یعنی اسیای صغرا موجود اند که بسیار دیندار و بر احکام دینیه بپایدار میباشند حالا نکه در استانبول بسیار زنان شیردار مسلمان خودشان در کوچه ها گدایی میکنند . و دایی گرینی بلکه بك لب نانی هم به آنها کسی نمیدهد . و ازین بود که در سلانيك می هزار عسکر مکمل اسباب را باحیه خانه و استحکامات به بسیار آسانی تسلیم دست رومهای یونان نمودند . و از بعضی عسکر هائیکه از اناطول بجنگ بلغار رفته بودند پرسیدم که چرا گریختید و گفتند دشمن ما را میزد افسر ما ما را نجنگ امر نمیداد خورا که هم بما نمیرسید از گشتگی برگ های درختانرا می خوردیم . در موقع قره برون سه روز بما هیچ کس هیچ خورا که نداد بعد از سه روز بر هر دوازده آدم شش اب آرد خشک تقسیم کردند . هر گاه بما ارزاق و امر جنگ میدادند در ظرف یکهفته با تخت بلغار را ضبط میکردیم . این شنیدنیها نیست که بگوش خود از شکرها شنیده ام اما راستت در وقت نمیدانم دیگر چیزیکه در نماها میشنوم این است که میگویند اجر دیکه مسئله استانبول دا فیصله کنند روس و اکریز مسئله افغانستان آغاز میکنند . زیرا مقصد همه فریکیها همین است که در دنیا حکومتهای مستقل و ماندر از اسلام بگذارند ایران و مراکو را تقسیم کردند حال کار استانبول را تمام میکنند و بعد از آن بکار افغانستان آغاز میهند . اما انشاءالله تعالى برين مقصد خود کامیاب نمیایند تا این دیانت و محبت وطن و عدالت که در وقت حاضر بسايه اعله نصرت ( سراج الله والدین ) در افغانستان بایدار است . انشاءالله کا هی دشمنانرا بران ظفر نمیشود این را هم میشنوم که میگویند در همین فرصت باید که افغانستان در قوت و سلاح واستحكامات خود بیفزاید و نجساله چیده خانه و کدام خود را حاضر کند و کشتیهای هوایی از حالا خریداری کنند . و استحکامهای خاکی بسیار در هر هر جای پر حدها تیار کنند، اما از همه قوتها برتر غيرت ديني، وعداك وحب وطنی ست که الحمد لله افغانستان آنرا دارد . در بنظرفها ۱۶ مردمان که سعیها و اقدامهای اعلحضرت بادشاه معظم ما امير حبيب الله خانرا میشنوند بسيار شكرها و دعاها میکنند . باقی ما هم شب و روز دست بدعا میباشیم که خداوند عالم اعلیحضرت امیر ما را تا سالهای در از برما ملت پایدار و مستقیم بدارد و شهزادگان ووزراو و كلا و همه ما دعا يا را بر دیانت ، و اطاعت و اتفاق کامیاب بسازد آمین ( يك در ويش سياح افغانی )
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.