Page 479

محنه ۱۰ سال دوم شماره ۷ بهر تاريخ جنگ در همبری کر ترا فکر ای تقسیم بود چنین ابرهای مدعتی کثافت بیرا اظهار تعیب نموده غوطه خوان در اعدا جدا کن و بنویس های با ماریا جحیم بود گرداب تفکر و تخیر میگردد و سبب انهمه تغیرات ناگهانی را خود بخود سوال میکند ! ۱۳۳۰ از زمین دار و بانه - ۳۰ نومبر - : (هزار آفرین ای در تقسیم سراج الاخبار افغانیه ) دولت آمتر یا حکمی صادر نموده است که بر آمدن اسپان از ملک ممنوع شود - نیز فرمان دیگر شائع شده است که مردم ها نیکه زیاده از نجاه سال عمر نداشته باشند برای خدمت نظامی آماده باشند . پس از زمانیکه الحال حيرت مال دوام نماید خطرات خاطر مطر، وتلمعات تحاول برق، وتحدثات تجادل رعد. وتتابعات تصادم ساعته ظهور و وقوع می یابد که وقوع این وقوعات خریده و حوادثات عجيبه بر تفکر و تحیر آن انسان متفکر مدقق میافزاید. پس باز خود بخود سوال میکنند که ایا ظهورات این ابرها و باریدن این بارانها، و تصادم این صاعقه ها از چه سبب و کدام حیثیت بعمل آمد ؟ اما حالا بیندیشیم که سوالهای این مرد سایل متفکر را که جواب میدهد ، وحل المسایل غامضه مشکله را که میتواند ؟ مگر انکه انسان در نجا ( هو فعال لما يريد ) گفته بوكمال عظمت و كبريائي ووحدانيت و يكتاني حضرت خلاق كائنات جل وعلى اقرار نموده بگوید که اثار غريبة خالق برحق وصنايع بديعة حكيم مطلق در حوصله و مدیر انسانی نمی کنید ، و انسان عاجز از درك انجنين اثار وحوادث بديعه عاجز است دگر چیزی نمیشاید . ول چون آن حکیم دانای یکتای باك ، قوه مفكره وادراك که موجبه عليم، وعليه جسیمی است مر این نوع شریف را مخصوص و مبذول فرموده، و بدین سبب او را از همه اشیا بر بر داشته است لاجرم آن مرد سایل متشکر به من ناقل قانع نگر دیده میگوید که عقل و فكر كه اعظم نعمای حکیم مطلقست ایا انسانرا نه برای آن اعطا گردیده که بواسطه آن درك حقايق مركب وبسایط اشیا را بوده بر مدارج معارج ( حکمت ) که مرتبة استحقاق (خلافت) بدانست عروج نماید، و بهدایت آن شمع نورانی کشف غطاء جهل و نادانی را نموده از حوادث، و تغیر و تبدل عالم ماديات درك قديميت وقيوميت او سیمانه را نماید و از نظم و نسق و تربيت مكونات حق حکیمیت، ومالكيت، وحاقيیت او را محقق شناسد ؟ . اس بجواب اینستن مرد سایل مدقق بجزانکه بگوییم که جواب استه ات را سرنامه مقاله ما يعني ( علم حکمت طبیعیه ) که نام دیگر آن حوادثات ماده ) میباشد جوابهای شافی و معلومات كافي اعطا میکنند دکر چیزی نیست ! لندن ۳۰ تومیر نووی در پمیا از خیار روسیه مظهر است که فوج چين بدون جنك و مقدمه بر مقام كابد و قابض رديد و اهالی شهر و علاقه اسلحه های خود نهادند و برای فوج چین خیمه ها زدند و در خواطر و مدارات شان کوشیدند. پیغامی به اخبار تاثیر لندن از سلانيك بد مضمون رسیده است که در مقدونیه کشت و خون جاریست و بسیار بیگناهان از دست یونانیان و بلغران مختل میرسند و مسلمانان هم در ین غارت عام شراکت دارند ... لندن ۲ دسمبر یونان در تمهید مصالحت عارضی بارکان و ریاست های بلقان خود را کنار ه ساخته است و بر بلغران اعتماد ندارد و بلغران از طرف جبل اسود و سرویا وکالت میکنند. تصرف هوا از برای ( با به تخت جرمنی ) خبر رسیده که در نجا تحريك برها شده است که دولت جرمنی يك دسته جهازات هوان ساخت زیلی تیار کند سرنا بر مملکت باد متصرف گشته انجام کار بر آب هم مسلط شود - عبد الرحمن بيك مترجم مقالات فقیه (حکمت طبیعیه) § آیا در خصوص جلب انظار دقت بشریه، بزرگتر و مهمتر از حوادث غريبة عالم طبیعیت که لحظه بلحظه در وقوع و تجدد است دگر چه چیزی خواهد بود ؟ مثلا حالا این سهای باصفای نظر رهای فیروزه رنگی که بعضیای شمس تورانی بغایت خود رنگی ، و نهایت قشنگی جلوه میکند می بینم که بعد از لحظه بظهور ابرهای مظلم قسوت انگیزی تیره گی و تکدر کلی پیدا میکنند که هم انسان باريك بين مدقق از مشاهده چنین تبدل و تغیر ناگهان هوای لطافت اداء ودفعه ظهور آن از ماهیت کره هوا وانقلابات مختلفه وحوادثات متنوعه آن با خبر کرده و از کم و کیف این باز جام های مختلف الاوان عجیبه اورها ، و چگونگی نزول امطار ، وزاله و برف ، وظهور باد ورعد وبرق، وضاعت، كه هر يك از آن يك پديده قدر نیست آگاهی حاصل نماید آب تا چه در چه محظو ظا ر و تا چه انه مبسوط خواهد شد ؟ بناء عليه علم حکمت طبیعیه از علوم بسيار كرانها و فنون بغايت معتنابها نیست که منافع و فوائد آن ، و تحصل و تعلم آن مرشايقين حکمت و راغبين معرفت را از حد افزونست . اولا قائده ظاهر ومنفعت با هر آن اعطای جواب سوالهای سالف الذكر است . مثلا اگر