Page 449

صحیفه ۱۲ سال دوم شماره ۵ در شاخهای درختان از خس و خاشاک آشیان میسازند . ایجاد سمج ، و چیری بوجود آمد . و چون مدنیت رو به ترقی نهاد اینگونه نشیمن گاه را کافی ندیده از خشت و گل ، و رفته رفته از اهن و بلور خانه ها عمارتها کاشانه ها ساختند . تا آنکه رفته رفته برجهای سه صد متره آهنین ایفل پاریس ، و عمارتهای بیست و پنج طبقه ئی امریکا بوجود آمد . والحاصل فکر ایجاد محصول دماغ است . محرك دماغ شمشعه پاشیهای مدنیت است . فکر ایجاد ، با ترقی صناعات مدنیه یکبا ترقی میکند . در حالیکه تنها يك پوست حیوانی برای پوشاک بشر کفایت میکرد ، در پنوقت غیر از چند رقم دریشهای مکمل بدرجها کف و کار ، حتی یکچند رقم دسمالهای کردن ، و بر سر آن چند رقم (ین) یعنی سنبانهای آن دسمال کردن نیز برای يك انسان مدنی این زمان کفایت نمیکند ! انسانها چون اول يك کشتی چوبی از تنه های کلفت میان کاوانه درختان بدست آوردند و بواسطه آن بر روی آب يك نهری يا يك تالابی يك جولانی اجرا نمودند آنها چه مسرتها و خود نمائیها برای شان حاصل شده باشد ، حالانکه رفته رفته مانند ( تيتانيك ) و اپورهای شهر آسانیز به احتياجات مدنية عصر حاضر کفایت نمیکند . كذلك هنگامی که اول بار انسانها يك مركوبی بدست آورده بواسطه آن يك سیر و دوری کرده باشند آیا چه قدر يك غروری و چسان يك سروری بهمرسانیده باشند ؟ حالانکه رفته رفته بدرجا رسیده اند که قطارهای ریلهای اکسپرس یعنی ریلهای دان بخاری را کافی ندیده بقوت برق رفتار ریل را مطلوب دارنده وفس علی هذا البواقی . آیا بشریت بر همین قدر ترقیات مدنیه قناعت کرده در پی دیگر ایجاد های عجیبه و غریبه نخواهند افتاد : حاشا ! ذهن بشر به آنقدر وسعتی دارد که ایجادات و اختراعات خارق العادة غرايبات آنرا حدی و نهایی نباشد . قوة الكتريك هنوز تودهٔ رخسارهٔ درخشان خود را از پس پرده اسرار خانه طبیعت نشان داده است که هنوز از امید های عظیمه که از ان ملحوظ است ذره بروی کار نیامده بالون و اوروپلان یعنی کشتیهای هوایی هنوز جوجه هائیست که نو برانچه شده افتان خیزان کم کم پرواز میکنند ، ( رادیوم ) نام جوهر حیات تنها نام خود را در عالم طبابت نشان داده ولی هنوز فعلیات میدان خوارق ندرآمده ! آیا گمان میبرید که غیر ازین دیگر فکر ایجادی باقی نمانده باشد؛ نی نی ! هنوز چه چیزها خواهیم شنید ! بشنوید كه يك چيزي از انجیزها عرض کنیم : يك زنی از توانگران فرانس وفات یافت . مبلغ (۲۰۰۰۰۰) هزار فرانك به دار الفنون وصیت نمود . اما میدانید که این مبلغ برای چه چیز وصیت شده بود؟ هیچ حیرت مکنید . چونکه این مبلغ برای يك مقصد بسیار عالی به دارالفنون بخشیده شده است که آنهم برای آشخصی داده میشود که اصول مخابره و پیام رسانی را با یکی از سیارات - غیر از قمر و مریخ - کشف نماید! شنیدید این است که استعداد کشفیات و ایجادات بشر سیارهٔ کرهٔ زمین را با دیگر سیاره های همسایه اش بدرجهٔ مخابره و پیام رسانی وا میکشد !! اما آیا این ممکن خواهد بود ؟ این است که ممکن بودن و نبودن آنرا مرور زمان و ترقیات فنیه معین میگرداند ..... پس بینیم که مدنیت تا یکجاها ترقی کرده میتواند ..... مقالات علمیه ( فن جغرافیا ) تعریف معنی لغوی و اقسام آن ( جغرافیا ) علمیست که از ( کره ارض ) بحث و بیان مینماید . جغرافیا از لغات لسان یونانی است که در لسان یونانی ( جی ) یعنی ( کرهٔ ارض ) و گا ( و وخرافو ) نیز بمعنی ( تعریف ) مستعمل میشود پس اصل این کلمه [ جی دو غرافو ] است که بنا بر تخفیف ( جغرافیا ) میگویندش اصل ترجمه آن عبارت از ( تعریف کرهٔ ارض ) است . اما علم جغرافیا تنها بيك لفظ تعریف کرهٔ ارض منحصر نی بلکه هم وقایع طبیعیه که به کرهٔ ارض متعلق است و هم قواعد انوقایع را توضیح و بیان میکنند . فن جغرافیا اساساً بر سه قسم منقسم است که اول آنرا - ( جغرافیای ریاضی ) ، وثانی آنرا [ جغرافیای طبیعی ] و ثالث آنرا ( جغرافیای سیاسی یا ملکی ) مینامند . جغرافیای ریاضی علاقه کرهٔ ارض را با منظومه شمسیه اساس اتخاذ نموده از شکل و جسامت ارض و از توالی لیل و نهار و از تتابع فصول اربعه و از اصول ترسیم کرهٔ مجسمه و خریطه ها بحث میکنند . ( جغرافیای طبیعی ) علاقه کرهٔ ارض را با قواعد طبیعیه اساس اتخاذ نموده از خشکه ، و از آب ، و از هوا که ترکیب کرهٔ ارض از انها بعمل آمده است . و از نباتات ، و از حیوانات که بر روی زمین و اعراب زندگانی دارند بحث و بیان مینماید . ( جغرافیای ملکی ) بنام دیگر جغرافیای سیاسی علاقهٔ کرهٔ ارض را با انسان اساس اتخاذ نموده از تقسیم مملکت و سیاستی و از اصول تعیش و مدنیت و مشغولیت اهالی ، و از احوال حکوماتی که زمام امورات اداره و حکمرانی ایشان متعلق بدانست باحث و ناطق است . فن جغرافیا بنا بر اهمیت اقسام معتنابهایش از علوم بسیار گرانبها و بغایت معتنابها يك فنیست که از مطالعه آن انسانرا بصیرت تام ، و معلومات مالاکلام حاصل میآید . اساس این فن عالی را اگر چه قبل از مدت مدیدی حکمای قدیمه یونانیون گذاشته اند اما در اعصار جدیده و زمان حاضره ترقی .