Page 347

نمبر ۲۷ صفحه ۱۰ جوار خارجيه اجمال سیاسی راه آهن ریل - و - افغانستان چندیست که صحایف اخبار های عالم نقلاً از جراید انگلیزیه از اتصال راه آهن اوروپا و اسیا یعنی چسپانیدن هندوستانرا از راه خشکه به لندن کلها میرانند و نقشه ها میکشند، و افکار ها بیان میکنند. چه پیشرفت عظیم، چه اقدام نافع ! .. ازین بهتر چه ! علی الخصوص برای اینکه مرض دارالهجر یعنی سر چرخی را داشته باشند و به این سبب از دره بیانی لندن محروم مانده باشند ! اگر چه خود ما مرض سر چرخی را نداریم ولی باز هم برای سیاحت لندن ریل را به اپور مر جهتر می پنداریم . چونکه مردم بری میباشیم نه بحری ! اما اگر این خط راه آهن بر یک پل عظیم معلقه که یکپایه آن بر دهانه بمبئی و دیگر پایه آن بر وانا دیو افریقای جنوبی و دویم پایه آن در لیور پول بریطانیا میبود، و از آن راه به هندستان با لندن بواسطه ریل اتصال یافت بیشتر خوشحال می شدیم، زیرا هم محرر اقامت میکردیم و هم برطانیه به لندن میرسیدیم. ایا در پیش این مدیقیت پروریها و بهانه گیریهای انتشار آن مدیتها اینگونه راه های آهن معلق چه بعد و دوری داشت ...! دارد؟ .... کاح ! قاح ! قاح ! باز هم اگر نقشه آن خط راه آهن از کراچی بر کنار خلیج بصره بر ریل بغداد اتصال می یافت چیزی گفتگوئی نداشتیم. و از کابل بواسطه موتر بیک روز خود را بر ریل پشاور رسانیده - سر راست تخت لندن را میگرفتیم. ولی چون نقشه و پلان آن خط را بعضے غرضکارانی که غیر از مقصد اتصال دادن آسیا را به اوروپا دیگر مقاصد خائنانه استیلا کارانه - می پرورانند از راه پیشنگ، و قندهار، و هرات، و مشهد و طهران انتخاب کرده اند مسئله را یکرنگ دهشتناک دیگری می بخشد که آمد و شد و سیاحت لندن را بر ما نه فقط قاتل می سازد، زیرا اسلحه بحیات و سیاست و استقلال وطن مقدس ما تعلق میگیرد و وجود ملکیت ما را در زیر تهدید می آورد. ما چون یک اخبار والای افغان هستیم، و اخبار ما نیز اخبار افغانستان میباشد، و به تبع عرفان وایه اعلیحضرت متبوع مقدس خود در دافعه وطنیه آرا را به تصویر افکار در میتواند، درین باب از بیان افکار عاجزانه خود صرف نظر کرده نتوانستیم. فکر یک چیز ایست که در زیر انحصار نمید راید. هر کس از فکر خودش مسئول است بدیگرانرا جهت تعلقے ندارد. سخن یک اخبار والا بیچون، دست آویز سخن دولتی شمرده نمیشود بلکه منحصر در اوراق خود او بنا بر عبارت از افکار عمومی نوشته میشود : ریل و افغانستان در فواید ریلی،، منافع و فواید یکه ریلها در عالم انسانیت بر روی کار می آرد میکس آنرا انکار کرده نمیتواند. از جمله صرف نظر از تجارت و حال بهروان و مسافران را در زیر نلجره قت در آریم: یک مسافر رهسپار مردی که از کابل میخواهد به هرات برود بشرطیکه هر روزه قطع منازل کند در مدت سی و پنج روز با هزار مشقتها، زحمتها، و بیخوابیها دستگیریها و نا آرامیها به منزل مقصود میرسد، و چون بشهر در آید مردمان شهری از شکل و قیافت این رم میکنند، سر و روی او مستغرق گرد و غبار، به رنگ آفتابش آفتاب مانند مس، حیوانی که بران سوار است مانند عنکبوت است. حالا سفر یکروره می را با ریل تصور کنیم: بسا عت هفت شام چادر هوا خوری خود و یک بالا پوشی که بر ساعد انداخته، و یک کیسی که بدست دارد از خانه خود برای یکهفته وداع کرده و در یک عرابه نشسته به استیشن - یعنی ایستگاه ریل می آید. از عرابه فرود آمده در یک بنای خوشنمای بسیار روشنی پر جوش و خروش میپردازد تیکت شماره درجه دوم یعنی مسکن کلاس را گرفته در یک خانه اراسته و پیراسته که همه اسباب استراحت در آن یک داخل میشود بر یک پاره بلور آئینه و آورده و بر یکی از آرامچه کیها نشسته قطار ریل بحرکت می آید. وقتیکه خوابش بیاید خواب گهواره آسا بسیار براحتی میکند، و قتیکه وضو گرفتن و سیر ایج شستن لازم باشد در اطاق توالیت در آمده بکمال آسوده حاجت خود را ایفا میکند، و در هر وقت طعام قطار ریل در یک استیشن طعام خانه داری بقدری نیم ساعت توقف نموده رهروان در طعامخانه استیشن مذکور بسیاره آزادی و استراحت طعام میخورند. و الحاصل قطار به این نشین نفس به اینصورت در ظرف دو سه روز مسافران ریل نشین در مردان غربت گزین خود را به بسیار آسوده گی و آرامی چنانچه انسان برای یک هواخوری برآید از کابل به هرات میرساند، هم بشرط بسیار لطیف سیاحتی میرساند. هم در هر لحظه و هر دقیقه و هر ساعت مناظر بدیعه و عجیبه و غریبه اطراف و اکناف و بلاد و امصار را مانند یک پانورامای عالی بنظر جلوه داده میزند. صحرا ها، کوه ها، دشتها، وادیها نشیبها و فراز ها را چون برق خاطف گذشته میرساند