Page 289

صفحه ۱۶ نمره ۲۰ ناموران جهان ما بعد از نمبر ۱۹ آستیدامه — زن (اقامت) نام پادشاه مملکت قدیمه ( پولقوس ) بود . یکی از شهزاده گان مملکت ( تراکی ) که ( پولوس ) نام داشت بنزده ( آقاست ) التجا آورده بود استیدامه از دیدن شهزاده نوجوان مذکور بدام مرض عشق گرفتار آمده در شب به پنهانی خود را بخوابگاه جهان شوهر خود رسانده عرض تسلیمت و مطالب وصال نمود . ( شهزاده پولوس ) ازین خیانت ابا کرد . لهذا آستیدامه بر شهزاده مذکور تهمت و افترا نموده شوهر خود را بران داشت که شهزاده مذکور را به دار بیاویزد . ولی شهزاده مذکور بیشتر ازینکه بر او دست بیابند پیش دستی کرده هم (اقامت) و هم آستیدامه را بقتل آورده مملکت شانرا در زیر تسخیر خود در آورد . آسیه — نام همان زنیست که حضرت موسی علیه السلام را از ( نیل ) گرفته پرورش و حمایه کرده است . اگر چه در تورات مذکور نیست که این زن زوجه فرعون بوده باشد . ولی نظر بتواریخ اسلام زوجه فرعون است که در قرآن عظیم و احادیث نبی کریم ثنا فرموده شده است و سببی که بحضرت حق تعالی جل و علی ایمان داشت و بدعوای الوهیت شوهر خود فرعون مخالفت و عصیان نموده بود بسیار آزارها و جفاها از فرعون کشیده است و آخر در زیر همان عذابهای سنگین او فدا جان کرده است . حضرت موسی را صلوات الله علیه و نبیّنا و علیه از شر فرعون رهائی دهنده ، و در سرا فرعون پرورش دهنده همین زن مبارکه است حالا میخواهیم که یک قدری از حقیقت این حکایت بر قارئه های محترمه خودمان عرض بیان نمائیم : [ مابینش در نمبر آتیده بیاید ] علم و ملت ما بعد از نمبر ۱۹ که یکی ( سعی ) ، دوم ( سرمایه ) ، سوم (قوای طبیعیه) یعنی همه اشیائی که در خشکه ، و دریا و هوا و در وی و زیر کرهٔ زمین موجود است میباشد که این واسطه قوای طبیعیه تاسع بشر بران صرف نشود اجرای صنعت بر آنها کرده نمیشود . کذا لک هر صنعت بیک قدری از ( سرمایه ) محتاج است ، اما سرمایه چنانچه در ما بین مردمان زبانزد شده که عبارت از چه نقد است . تنها به همان نقد منحصر نیست . بلکه همه اشیائی که برای استحصال ثروت بکار است سرمایه شمرده میشود . مثلا یک کشت کار تا تخم ، و گاو ، و تولبه ، و غیره اسباب کشتکاری را تدارک نکنند کشت کاری نمیتوانند . کذا لک اگر یک ماشین خانه والا اشیای خامی را که برای او بکار است . و آلات و ادوات و بنای ماشین خانه و مشتملات آنرا تدارک نکنند اجرای صنعت کرده نمی تواند . و همچنان اگر کشتیهای تجارتی بخاری و بادی و ریلها و یا حیوانهای بارکش نباشد تجارت ممکن نمی شود که همه این چیزها بسیجیکه برای صرف شدن و در راه استحصال ثروت تدارک شده و جمع آمده است از جمله سرمایه شمرده میشود . سعی و عمل یک چیزیست که مخصوص عموم بشر است و مقصد ازان این است که یک فایده از ان خواه برای قوای عقلیه باشد و خواه بقوای جسمانیه حاصل شود . [ باقی دارد ] همه مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف سر محرر تحریر یافته و بمهر سر محرر سراج الاخبار افغانیه رسیده بسعی و اهتمام الحاج عبدالخالق سپرنتر مهتمم چاپ خانه دارالسلطنه کابل بقلم میرزا محمد جعفر قندهاری طبع شد