Page 1493

شماره ٩ سال پنجم صحیفه ١٦ بنا برين تعيين عده باسواد و بی سواد هر دولتی لازم است عده بی سواد در هرده هزار نفر از قرار ذیل است آلمان ۲ نفر انگلیس ۱۰۰ نفر فرانسه ٤٠٠ نفر بلزيك ۸۳۳ نفر ايطالی ۳۰۷۲ سرب ٥٥٩٢ روس ٦١١٠ نفر از صورت فوق معلوم میشود که معارف آلمان اول رتبه را دارد و قابل مقایسه با سایر دول نیست . تهدید بانکهای آمریکا هوا خواهان آلمان در آمریکا بانکهائی که حاضر قرض دادن نمیشوند تلقین شده اند بنظر منفوریت نگریسته اقدامات سخت برصد آنها مینمایند حتی برای اعضای کمیسیون قرض خطر جانی هم متصور است و اعضاء كميسيون بدون مستحفظ جرات عبور و مرور ندارند متجاوز از ٥٠ شب نامه برضد اعضائی کمیسیون منتشر شده که بدست پلیس افتاده است و اعضاء كميسيون بحال اجماع با مستحفظ هم نمیتوانند ایاب و ذهاب کنند مگر اینکه باعده مستحفظ منفرداً به کمیسیون وارد شوند و هوا خواهان آلمان که در بانکها پول دارند سخت ایستاده اند و راضی نمیشوند که بانک پول آنها را قرض بدهد در صورتیکه ممکن است از این قرض فواید کلی حاصل کنند بالاخره ممکن است این تهدیدات او عملیات اثرات کلی در سایر بانکها هم نماید . ترجمه مقاله ایست که یکی از نویسندگان معروف ( پطروف ) در روز نامه ( روسکی اسلو ) بتاريخ اول اکتبر ١٩١٥ مینویسد تغییر اوضاع جنگ و دارالخلافه کین چین ) چند روزی در پطرو کراد اقامت داشتم حالت روحیه مردم بسیار ناگوار بنظر آمد . محسوس بود که از نا مساعدتی روز کار وضعف عمومی همه مبهوت و سر عجیب تفکر فرو برده اند . چند نفر از رفقای نظامی خود را که از میدان جنگ مراجعت نموده اند ملاقات کردم همه بیک زبان میگفتند: چه شهر عجیب که متنفس هم در آن ممکن نیست ! هر جا میروی صحبت اغراق آمیز اوضاع ناگوار جنگ و شکست پی در پی در میان است . مثل اینکه مردم با یک حال بشاشت و خرمی همانطور که از خواندن یک مقاله با داستان محفوظ میشوند این اتفاقات حزن انگیز و مولم الاستقبال میکنند : تمام شهر بیک کار خانه کار خفه کننده مشابهت دارد . بعضی اظهار میداشتند که باز و دست باید از اینجارفت و بقشون ملحق شد . خیال کرده بودم چند روزی از میدان خونین جنگ دور شده اقلاً نفسی تازه کنم و ساعت خوشی بینم . باینجازوانه شدم . کجا است اینجا ؟ هیر و از طرف غرب حال من از خشم و غضب شبیه میشود بیک تاریخی که در شرق منفجر شدن است . خوب است باز بصفوف جنگ روم و در آنجا بمعالجه روحیه خود بپردازم . رای شخص من — مسکو — پطرو کراد — و سایر شهرهای عظیمه روسیه بیک کار خانه کار خفه کننده از اخبار مولم و اغراق آمیز نظر می آید بلکه بیک دارالخلافه کین چین شبیه است که سابقاً در شرق اقصی عیاناً دیده بودم . پرو تستهای ایران دولت ایران چندین فقره پرو تست راجع بحرکت قشون روسی از قاینات مینویسد و انگلیس از قاینات به سفارتین داده و از قرار اخبار واصله انگلیس از قاین بطرف سرحد حرکت کرده اند بهانه و دست آویز جدیدی که برای دخل خود واذیت مردم اجزای حکومت بدست آورده اندسته آلمانی ها است که هر کس را میخواهند جریمه کنند میگویند آلمانها بخانه تو آمده بانو با آنها می بود پایه آنها اسباب فروخته خلاصه آنکه چندی است از این راه مشغول تعدی مردم بد بخت هستند مخصوصا على بيك در قاین باین بهانه اکثر در زیر کوه افروخته و خانه نیست که دو بار این حریق نشده باشد گمان نمیرود در هیچ جای دنیا از اهالی قاینات مردم بدبخت تر و عاجز تریافت بشود دیگر جان و مالی برای مردم باقی نمانده از ناجاری است دسته و جوقه جوفه باطراف خصوصا بافغانستان فرار می کنند . حاجی عبد الله بيك را که شوکت الملك برای مطالب مهمه بهرات فرستاده هنوز مراجعت نکرده است ( نقل از اخبارهای ایران ) خلاصة آخرين خبرهای ماه دسمبر عساکر انگلیز در عراق عرب شکست فاش دوبار شد ، مقتول و مجروح زیاده از دو هزار است ، توپها و غنایم بسیاری بدست عثمانیها در آمده است — در میدان رزمگاه غربی حرکات اسرار انگیز ادامه جاری و خبر های آن به هالند و دیگر جاها میرسد . دولت فرانسه جرنیل جافری را عزل و بجای آن جرنیل کاستلنو را در رزمگاه فرانسه مقرر کرده است — محاربه بلقان تقریباً بحد ختام رسیده در حالیکه از تمام ممالک اصلی خودشان و ملکهای که دو سه سال پیش از عثمانیها گرفته بودند اخراج و در المانیا و مانتنکرو پناه گزین شده اند . عساکر فرانسه و انگلیز هم هیچ کامیابی در امداد صربها حاصل نکرده بلکه با انتظام خود شانرا بسوی سلانیک اعتراف میکنند و بعضی شهادت آنها را در سلانیک هم تهدید میکنند — عثمانیها در داردنیل از موضع تدافعی بوضعیت تجاوزی در آمده حمله های شدید و گوله ریزی های مدهش متحدین را پریشان داشته اند ملت ایران در قرب همدان و قم و مراغه و ساوجبلاغ رزمگاه روس و جرمن و عثمانی شده است در این ماه کشتیهای تحت البحری المان و استریا فعالیتهای عجیبی بکار انداخته کشتیهای بسیاری از متحدین را در نقاط مختلفه غرق کرده اند خدا کند در شماره آینده — حکومت جمهوری چین باز بحکومت امپراطوری تحویل یافته یوان شی کائی به امپراطوری تعیین شده است — وزرای و امرای ملکی و عسکری فرانس و انگلیز و روس جمع آمده و در احوال دهشتناک موجوده مذاکره و مشاوره کرده اند — عساکر انگلیز در مائیکرو داخل شده است . از خاک مائیکرو بذریعه کشتی رسیده که یک دسته چهارصد نفری از قوای جنگی دولت آستریا بر بندرگاه سان کاتالدو گلوله باری نموده چند لنگر جهاز دخانی ایطالیا را پاره کرده چند بادبانی غرق نموده و قریب دهانهٔ دریای بوجانه یک لشکر کشی دولت فرانس را هم تباه نموده است — عساکر آلمان در ممالک شمالی روسیه در پیشقدمیست . در چاپخانهٔ حروف دارالسلطنه کابل طبع گردید هر مقاله هائیکه دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محرر تحریر محمود طرزی