Page 1142

صحيفه ۱۳ سال چهارم شماره ١٦ عمليات دولت ایتالیا را نیز از متفقینش کمتری دلزده و به ائتلاف ثلاثه اش مایل ساخت که در عین زمان هنگامهٔ بلقان را نیز بر پا کردند. هیچ شبهه نیست که آتش افروزندهٔ خونریزی بلقان بجز دها و باد زنهای ائتلافیون ذکر هیچ عامل و مؤثری نداشت. حالا دیده میشود که این هنگامهٔ حرب موجوده یک چیز نا گهانی و دفعةً نبوده، بلکه از سالهای بسیار درازی اسباب آن تهیه و آماده گردیده بوده است. حتی از وقتیکه در محاربهٔ روس و ژاپن، ژاپن ضمناً مدد کوریها میشد نیز برای این محاربه وقت حاضر یک تهیه و حاضری بود. حال آنکه دولت آلمان هم از ان غافلها ولی اندیشه های نبود که از تدارکات حال و مآل خود چشم پوشی کنند. او هم شب و روز در تزیید قوای بری و بحری و اختراعات و ایجادات حربیهٔ ناری خود کوشش ورزیده بدرجهٔ خود را حاضر و توانا ساخت که امروزه روز با وجودی که در مقابل بزرگترین و قویترین دولتهای دنیا تنها مانده است باز هم بغیر از غلبه و فتوحات متواتره شان دیگر چیزی شنیده نمیشود. اما این را هم بگوئیم که دولت آلمان در انتریکه های سیاسی یکبک رقیب خود رسیده توانسته است، و هر چه که کرده است اعتماد بر نفس خود کرده رفته است. از اتحاد ثلاثه تنها یک اوستریا برایش ماند که باقی جزو مهم آن که ایتالیا بود به انتریکه های سیاسی رقیبانش پیوسته به طرفی را پیشه گرفت. حال آنکه از جهت مقابل مانند دولت فرانس یک دولت معظمه که بصنعت و ثروت و دلاوری و نظام و انتظام و قوهٔ بریه و بحریه شهرهٔ آفاق شمرده میشود، و مانند روس یک دولت جسیمهٔ قوی الشکیمه که تقریباً نصف کرهٔ شمالی زمین را بو سمت اراضی مالک، و تقریباً دو صد ملیون نفوس بنی آدم را صاحب میباشد، و مانند انگلیز یک دولت محتشمه که در هر یک از پنج قطعهٔ روی زمین بهزارها کیلومتر اراضی و بصدها ملیون نفوس انسانی را مالک و حاکم است، و مانند ژاپن یک دولتی که روس را چون موشی بغار نموده بود، و دیگر دولتهای خورد و ریزه که با وجود کوچکی مانند یک یک آتش پاره شمرده میشوند به انتریکها و نیرنگهای رقیبش چنان با هم یک وجود گردیدند و چنان کورانه و نادانسته بر رقیب و محمود دولت انگلیز حمله آور شدند که عالمی را انگشت بر دهان حیرت ساختند. همین المان است که در مقابل اینهمه بلاها سینه کشای همت و استقامت کردیده توانسته است. دولت المان، دولت علیهٔ عثمانیه را بهر نیرنگ و افسون و آهنگی که بود با خود متفق و شریک جنگ ساخت، و چنان گمان میکرد که به این وسیله سه صد ملیون نفوس اسلام را بهیجان آرد و محرک اتحاد شان گردد. زیرا در وقت محاربهٔ طرابلس غرب و محاربهٔ بلقان هیچ فردی از مسلمانها در هیچ ملکی از ملکها نبود که اظهار همدردی و به اعانه دستگیری دولت عثمانیه را نکرده باشند. جم غفیر و مقدار کثیر جمعیت اسلامیه در هندستان، و ماوراءالنهر است که این هر دو کتبهٔ عظیمه اسلامیه اسیرانی هستند که دست و پا و چشم و زبان شان بسته شکسته کور گنگ شده مانده اند. در وقت محاربهٔ طرابلس وبلقان هیجانها و فغانهای مدد کارانه که از هندستان بر میخاست طنین انداز آذان عالمیان میکردید. چرا؟ چونکه از اقتضای پولیتیک حکومت متبوعهٔ شان بود! در پندار با وجودیکه مسئله بحیات و ممات دولت عثمانیه - بلکه بحیات و ممات تمام عالم اسلامیه - تعلق میگیرد کسی چال کرده نمیتواند و بعضی ارباب وجدان و ایمان که کمی غیرت دارند: چه دیدنی شدند. با درجه محو شدن مجرم گرفتار آمدند، چرا چونکه دولت عثمانیه با حکومت متبوعهٔ شان می جنگد، او از روی محو کردن آرا پیشنهاد خاطر استبداد مظاهر فرموده است. چیزیکه بسیار شایان تأسف و حسرت دیده میشود همین است که درین جنگ محو و اضمحلال جرمی بالمره و اضمحلال دولت علیه عثمانیه و مقام خلافت عظمی اسلامیه مربوط گردیده است که به این سبب هیچ فرد مسلمانی در دنیا تصور نخواهد شد که به این محو و اضمحلال دلش مایل و وجدانش قابل گردد. و اگر از دست و پا و زبانش چیزی نیاید، هیچ شبهه نیست که در خواستش بدرگاه الهی و تضرع و نیاز پرسوز و گداز، نیست و نابود شدن محو و اضمحلال طلبان عالم اسلام را آرزو نکند. نقل از اخبارهای ایران در آذر بایجان که از ماه ربیع الاول تاریخ دارند. ورود قوای امدادیه عثمانی اینها خبر خصوصی نظر یک خبر خصوصی که در موقع طبع روز نامه باداره رسیده هیجده هزار قشون عثمانی اخیرا وارد آذر بایجان شده اند یک عده از این قشون بریاست نصر الله خان موردجی بسمت اردبیل اعزام گشته که شاهسونها را بر علیه قشون روس وادار نمایند و يك عده هم بسمت تبریز عازم شده اند. عثمانی ها در گروس عده از عساکر عثمانی با یکنفر صاحبمنصب باروس وارد شده آنچه معلوم است در این دو روزه ها کردی زیادی از عثمانی از خاک کردستان وارد گروس میشوند که بسمت تبریز حرکت نمایند. از جراید انگلیس دلایل آلمان در صحت اعمال خویش جراید انگلیس مقاله مفصلی را که کارت دوکانی (روزنامه تایم رسمی آلمان) اخیرا انتشار داده نقل می نمایند و جریده مزبور چنین می نگارد. بواسطه پیش آمد و اوضاعی که اکنون در معرض نمایش است دولت آلمان آزاد است که از تمام معهدات بین المللی جنگی یعنی قرار داد های که عملیات متخاصمین را در موقع جنگ محدود می نماید صرف نظر کنند.