Page 286

خاتمه تحفة الامان فى سيرة النعمان ( ٢٨٥ ) ذكر تلامذه ارشد امام اعظم رح از اساتذه و شيوخ ملاقى شده ام مگر احدى را كه بيشتر از امام صاحب صاحب علم و كمال باشد نيافته ام ( ملاحظه شود تهذيب الاسماء واللغات ) در سنه ١١٧ تولد يافته ودر سنه ٢٠٦ برحمت ايزدى پيوست . ( حفص بن غياث ) محدث بزرگ است خطيب بغدادى اورا كثير الحديث نوشته و علامه ذهبى او را در حفاظ حديث محسوب داشته امام احمد حنبل و على بن المدينى ازو روايت نموده اند و درين خصوصيت امتياز داشت تمام روايات را از ياد بيان مينمود كه كتاب و كاغذ و قلم بنزدش نميبود ـ و احاديثى را كه بدين طور روايت كرده عده آن تا سه چهار هزار حديث ميرسد [ملاحظه شود ميزان الاعتدال ترجمه شود حفص ١٢ ] و از تلامذه ارشد حضرت امام بشمار رفته است چند تنى از شاگردان امام صاحب چندان بدو تقرب و اخلاص داشتند كه هميشه او نسبت بدانها میگفت « كه تسكين ده خاطر غمگين و تسلى ده دل حزينم ميباشيد » و نسبت بحفص نيز امام صاحب همين الفاظ را فرموده اند ( ملاحظه شود ترجمه حفص بن غياث در جواهر المضيه ) در تاريخ مختصر بغدادى مسطور است كه وى از شاگردان مشهور امام ابوحنيفه است وى مدتى از تعلقات دنيوى آزاد بود بالاخر ضروريات معاشيه اورا تنگدست و پريشان ساخته درسنه ١٧٧ هارون الرشيد از شهرت علم و كمالات او استحضار يافته اورا طلب داشته بر مسند قضا متمكن ساخت از آنجا كه وى زير بار قرض بود مجبوراً آن عهده را قبول ارشد چون قاضى ابو يوسف قاضى القضات آن وقت بود وعموم تقرر قضات بدو مفوض بود و اين تعين حفص بر خلاف اجازه او بعمل آمده بود لهذا با عضاى خويش چنان هدايت نمود كه فيصله جاتى كه از نزد حفص بطور مرافعه بنزد اوشان ميرسد آنها به بسيار غور و دقت آنرا ملاحظه دارند و اگر نكته چينى را دران مدخل بود دريغ نفرمايند لاكن هر چند كه در فيصله جات و احكامات او غور و خوض نمودند هيچ چيزى را نيافته بالعكس تمامش را صحيح ودرست ميافتد بالاخر خود قاضى القضات صاحب اعتراف ورزيد كه با حفص تأئيدات خداوندى رفيق است ـ در سنه ١١٧ تولد يافته وسيزده سال در كوفه و دو سال در بغداد قاضى بود درسنه ١٩٦ بعالم جاودانى شتافت