Page 194

تحفة الامان فى سيرة النعمان حصه اخرى ( 193 ) اثرات خبر واحد یقینی است یاظنی همچه واقعیت های عمیق را حاصل نمایند ـ لهذا کار از قرائن مختلفه و آثار ظاهریه و شهرت عامه و روایات مسموعه میگرفتند و براخذ فیصله های قطعی کمتر موفق میشدند اگرچه محدثین برای ارتفاع امثال این تعارضات اصول مقرر داشته اند ـ لاکن آن اصول هم اجتهادی و مختلف فیه است ـ و علاوه بران خود محدثین در مواقع متعدده از همین اصولهای خویش بر انحراف نمودن مجبور گشته على العموم جرح را برتعدیل مقدم داشته اند اما نسبت باکثری از رواة پابندی این امر کرده شده است ـ چنانچه جروح مفسره نسبت به « محمد بن بشار المصرى » ـ « احمد بن صالح مصرى » ـ « عکرمه بن عباس » موجودند اما به آن جروح اعتباری داده نمیشود . چنانچه پیشتر گفتیم جای تعجب ازین امر است که اشخاص جارحین و افراد معدلین هر دویشان از ائمة بزرگ فن میباشند و نسبت بر واة همدیگر چندان اختلافات می نمایند که ازآن حیرت دست میدهد . « جابر جعفی » که یکی ازمحدثین مشهوره است ودعوى بحفظ پنجاه هزار احادیث صحیحه داشت نسبت بوی ائمه فن قرار ذیل ـ اظهار ارائه نموده اند ـ « سفیان ثوری میگفت » بیشتر از جابر شخص محتاطی درحدیث دیده نشده است ـ« شعبه » میگفت درهر موقعیکه جابر ( حدثنا و اخبرنا ) بگوید آن مقولةالناس است « سفیان ـ شعبه » را میگفت که اگر شما دراحادیث « جابر جعفی » گفت وشنید دارید ـ من حاضرم ـ که باشمامذاكراة نمایم ـ وکیع میگفت که ای مردم بهر قوليكه شك و توهم می‌نمائيد ـ مختارید ! اما در اقوال و روایات « جابر » ابداً شك را بخود راه ندهید ـ زیرا که « جابر جعفی » يك مرد ثقه است ـ ونسبت بهمین جابر اقوال دیگر ائمهٔ بزرگ فن ـ اینست که « جابر جعفی » متروك است ، كذاب است ، وضاع است چنانچه فیصله آخرين طبقهٔ محدثين نسبت بوی چنین است که روایت جعفر قابل اعتبار نیست . ـ مطلب ما ازین بیانات این نیست که فن جرح وتعديل قابل اعتماد نمیباشد بلکه مقصود آنست که آن وسائل و طرقی که در فن رجال قلم بند شده و یا قلم بند کرده میشود تماما مراتب ظن را حائز یا از محض ظن فائق نمیباشند ـ لهذا بران ظنیات بنیاد قطعیات و یقینیات قائم شده نمی تواند ـ :