Page 186

تحفة الامان في سيرة النعمان حصه اخرى (۱۸۰) تقرر تفاوت در مراتب احاديث این حکم راه رسول خدا، شرف اصدار بخشیده است و بلی، اما تتبع اسرار و مصالح آن از فرائض منصبی محدثین نیست بلکه تعلق بذوات محترمه مجتهدین عالیه دارد ــ و بنا بر همین ــ و جوه دقیقه است که ابوحنیفه برخی از احادیث را معلل قرار داده دران تامل ورزیده است و ارباب ظاهر و اشخاص کوتاه بین در صدد مخالفت وی برآمده اند چنان بدگمانی نموده اند که امام اعظم رأی و قیاس را بر حدیث ترجیح میدهد ــ لکن فیصله این مبحث را اشخاص انصاف پسند بخوبی کرده میتوانند . در صورتیکه از ممارست روایات و از استقراء الفاظ ظاهریه در محدثین چنان مذاق بوجود می آید که ازان آنچنان حدیثی را که تماماً از روی قیود و شروط معینه آن درست میباشد ــ رد میکنند . پس شخصیکه علاوه بر ممارست و تتبع واستقراء احادیث صاحب دقت نظر و نکته شناس بوده از اسرار و مصالح احکام شرعیه با تمام اطلاعات بدست دارد . چه طور میتواند شد که از همچه وجدان و ذوق محروم باشد . البته اختیار نمودن این رویه و در معرض اجراء گذاردن این مسئله يك کار نهایت نازك و ذمه واری کلان است ــ تنها متکفل این مشغله و متحمل این مسأله آنچنان ذاتی شده میتواند که عالم فاضل و مجتهد کامل ومحدث فقیه و دقیقه سنج نبیه و موید بتائیدات ربانی و مورد فیوضات سبحانی باشد ــ جای شکر است که تمام این صفات در وجود مسعود امام اعظم موجود بوده احدی درین اوصاف عالیه همسر و برابر او نبود ! . ( تفاوت در مراتب احادیث ) امر دقیق و مسئله مهتم با شانی را که حضرت امام در فن حدیث اضافه و ایزاد فرموده . تقرر تفاوت است در مراتب روایات و احادیث . و نظر بهمین مراتب حدیث به تقسیم احکام شرعیه پرداخته است :ــ ماخذ نخستین احکام و مسائل . قرآن مجید را قرار داده است که دران ابداً گنجائش گفت و شنید برای احدی نیست ــ وما بعد از قرآن پاک مرتبه احادیث نبویه را مقرر داشته است ــ اگر چه از نقطه نظر اصلی در میان احکام و اوامر قرآن الهی و احادیث نبوی هیچ مباینت و مفارقتی نیست ــ زیرا که قرآن وحی متلو و یا جلی و حدیث وحی غیر متلو و یا خفی است ــ هر قدر اختلافی که دیده میشود . تنها از روی ثبوت و حیثیت صحت رواة است و بس . اگر یکی از احادیث