Page 55

* ٣٨ * از كثرت این حكومات رفته رفته در خیالات مردم رسوخ یافته است كه حكومت عبارت است از يك ریاستیکه مخصوص بعض افراد یا خاندانها شده است ، و بالمقابل ان افراد ملت عبارت از مواشي و اغناميكه وظیفه وحیده شان فراهم اوردن اسباب سعادت همان طبقه ممتاز میباشد ؛ حالا خود تصور بفرمائید اصل ماهیت حكومت كه بیان انرا كرده ایم كجا و این اعتقادی كه چنین اسیران بیچاره دارند كجاست . از رواج شدن اینقسم حكومتهای ظالم بسی ضررها منتج شده است كه محدود كردن انها امر محال است ، عجالتاً برای اقتصاد وقت ، همین ضرر ها را در يك جمله جمع دیده میگویم : « حكومت های استبدادی مسبب شقاوت ملل محكومه خود گشته است » رسول اكرم صلعم فرموده اند « المرء عدو لما جهله » یعنی انسان دشمن انجیزیست كه انرا نداند ، خود تصور كنید حاليكه حكومت را بقرار تعبیر سابق كه نموده ایم بدانند ؛ البته بالمقابل حریت ؛ عدالت انصاف ، حقوق شناسی ؛ خدمت مصلحت عموم كه ، صفات اصلی حكومت است ، از همه انها بی خبر میباشند . و بمقتضای معنای این حدیث شریف ، چون این امور را نمیدانند باید دشمن ان باشند . اعنی دشمن اسباب سعادت خود میشوند و چون بسبب این ندانستن نظر كنیم ، دیده میشود كه حكومت مستبده مانع ان گشته است . در انحالتيكه عالم بشر محكوم جنان اشخاص ظالم و ماسور چنین عقاید