Page 53

- ٣٦ - اند ! هر جایکه قانون است نظام در انجا موجود است هر جایکه نظام باشد کمال سعادت در انجا است ؛ قانون حایلی است که افراد را از اتباع خواهشات نفسانی خودشان منع مینماید . حسن : یعنی هر فرد در حالت وجود قانون متبع خواهشات نفسانی خود که بدیگری اندک ضرری داشته باشد نمیتواند شد . مولوی اسمعیل : مقصدتان از قوانین همین نظامنامه ها است که افراد حکومت وظایف خود را بقرار احکام ان تعمیل میکنند ؟ احمد : بلی همین است قانون که آن عبارت از مجموع احکامیکه کل مردم نزد ان بدرجه تساویست ! غرض وحید از وضعش سعادت و رفاهیت عموم و صاحب سلطان ذی نفوذ است . پس در حقیقت حکومت عبارت از عده افراد یست که بتهیه اسباب سعادت و رفاهیت ملت مکلف است . و قانون عبارت است از طرز واصولی که جهت فراهم اوردن وسایل سعادت و رفاهیت ملت وضع شده است که همه افراد در حال وجود حکومت و قانون منتظر حصول سعادت مطلوب خود شده میتوانند . مگر متاسفانه وقوع انقیاد بعض امم در دست افراد مغرضین ؛ این فواید حکومت را بعکس ان مبدل ساخته . امیدهای سعادت افراد را بخطر شقاوت و مذلت قریب ساخت سوء تصرف هالیکه از طرف بعض ارباب حکومتها واقع شده مسبب وجود سوء تفاهم در بین افراد ملل و حکومتها گشته ملل را از سعادت و حکومات را از نیک نامی که مطلب هر هیئت شریف