Page 48

- ۳۱۴ - و بمقدار « ۵ » دقیقه هرج و مرج در مجلس دوام کرده احمد را ساکت شدن مجبور کرد . سبب این کثرت سرور حاضرین اقوال احمد و حقیقت بیانی میرزا بمقابل ان بود ، که هر کدام با تجاوز خود محاسن مکتب و شاگردان انرا بیان میکرد در این اثنا حسن احمد را اهسته گفت : انشاء الله اتعاب ما بی ثمره نخواهد شد ، سرور حاضرین از استماع مقالات اینده معلوم میشود که بسیار است . حقیقتاً که این سرور حاضرین موجب تقویت عزیمت رفقا گردیده خیلی منشرح بودند . چون سکوت و سکون در مجلس بس عاید شد احمد گفت : گفتیم که کل بیانات اتیه ما در اصول مدنیت و ترقی يك مملکت خواهد بود ، لهذا قبل از شروع در ذکر کردن اصول تمدن باید ماهیت ملت را بدانیم زیرا بدون دانستن این امر معرفت ان اصول متعسر است بناءً علیه اولا طرز حیات بشر و علت اجتماع شان و ذرایع تامین و دوام این اجتماع را بیان مینمائیم ، بعد از دانستن این چند امر حقیقت و ماهیت ملت را خوب دانسته میشویم اخیر احتیاجات و غیره لوازمات ترقی ملت را ذکر میکنیم ! چون این امور مفهوم ما شد ، هر کدام حیثیت خود را در وطن با وظایف و حقوق خود ها خوب دانسته میگردیم ، که دانستن این مسائل منتها صفات يك انسان مدنی میباشد . امید استکه حاضرین محترم را از استماع این مقالات ملال خاطر حاصل نشود حاضرین اظهار ممنونیتها کرده ، فلاح و