Page 15

مقدمه ۶ (۷) دفع کنید حدود را از مسلمانان تا وسع و امکان، و اگر طریق دفع یافته شود بگذارید آنها را زیرا که پادشاه اگر عفو بخطا کند بهتر از آنست که عقوبت بخطا نماید (الاشباه والنظائر) (۸) و متفقند ارباب شرع بر ضعی که حدود دفع میشوند بشبهه (الاشباه والنظائر) (۹) حد بعد از ثبوت بسبب آن نزد قاضی قابل اسقاط نیست، لہذا شفاعت در حدود جائز نیست زیرا که آن درخواست ترک واجبیست بخلاف قصاص (منح الغفار) (۱۰) پیش از رفع دعوی و ثبوت مقدمه شفاعت خواستن جائز است (عالمگیری) (۱۱) تعزیر تا به بیست کمتر از حد یعنی تا بسحد نرسانند و تعزیر لازم می آید در جر میکه موجب حد نباشد (نهایه) (۱۲) و تعزیر بتوبه کردن ساقط نمیشود مثل حد که آن نیز بتوبه ساقط نمیشود (الاشباه والنظار) (۱۳) و فرق در حد و تعزیر بچند وجه است :- اول آنکه حد عقوبت مقدره است و تعزیر عقوبت غیر مقدره مفوض برأی پادشاه است دوم آنکه حد دفع میشود از شبه بخلاف تعزیر که آن بشبه ساقط نمیشود سوم آنکه حد بر اطفال لازم نمی آید بخلاف تعزیر که بر اطفال نیز جائز است چهارم آنکه حد سزایی مقدر است و آن جایست در حق کفار و اهل اسلام و سزایی غیر مقدر که بر اہل اسلام لازم شود آنرا تعزیر گویند و آنچه بر کفار لازم آید آنرا عقوبت نامند و آن تعزیر نیست (خزانة الرواية) (۱۴) قتل پنج گونه است عمد شبه عمد خطاء قایم مقام خطاء قتل از احداث سبب (قدوری) (۱۵)