Page 172

( ١٦٣ ) تاریخ تاریخ — چون اینهمه دلائل واضحه و براهین قاطعه حکمت را بشنید لحظه تأمل نموده بگفت : « اگر چه در حق سائر علوم و فنون جهت شا مله ذات حکمت سمات شما قابل انکار نیست ولی این يك را نیز بخاطر عاطر باید داشت که بنابر قاعدۀ دور و تسلیم ؛ و افکارات عالیۀ عتیقۀ حکمت و فلسفه بواسطۀ خدمات مشکورۀ من دوراً بعد دور و عصراً بعد عصر دو ران و انتقال نموده است تا آنکه این ترقی و اعتلای حاضره را که ذات عالی سرکار بدان افتخار مینمایند حائز و سزاوار گردیده است . پس ذم و قد حی را که بر مخلص خود میفرمائید هیچ شایسته و سزاوار نمی بینم ! و چون محققست که نوع بشر بر ایجاد و اختراع هیچ چیزی دفعهً و وهله بصورت مکمل و هیئت منتظم مقتدر نمیشوند . بلکه بالتدریج به تحصیل کمالات و معارف مجبور اند مثلا یکی از دیگری يك نكته شنیده بر آن فکر دیگری زیاده میکنند ، و همچنان آندیگر از دیگری مسئله گر فته بران اساس تازۀ تأسیس می نهند ، و كذالك آنشخص از شخص