Page 195

۱۷۹ توجه واصغا نفرمایند که اِنَّکَ لا تُسْمِعُ الموتی وَلا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعاءَ اِذَا وَلَّوْا مُدْبِرِینَ وَمَا اَنْتَ بِهَادِ الْعُمْیِ عَنْ ضَلَالَتِهِمْ اِنْ تُسْمِعُ اِلَّا مَنْ یُؤْمِنُ بِاٰیَاتِنَا فَهُمْ مُسْلِمُونَ فِى الْحِیَلِ الشَّرْعِیَّةِ اللَّتِى یُتَوَصَّلُ بِهَا اِلَی مَنَافِعَ دِینِیَّةٍ کَقَوْلِهِ تَعَالَى لِاَیُّوبَ وَخُذْ بِیَدِکَ ضِغْثاً فَاضْرِبْ بِهِ وَلَا تَحْنَثْ لِیَتَخَلَّصَ مِنْ جَلْدِهَا وَلَایَحْنَثَ وَکَقَوْلِ اِبْرَاهِیمَ عم فِى حَقِّ زَوْجَتِهِ سَارَةَ هَذِهِ اُخْتِى وَ الْمُرَادُ مِنْهُ الْاُخُوَّةُ فِى الدِّینِ وَغَرَضُهُ مِنْهُ تَخْلِیصُهَا مِنْ یَدِ الظَّالِمِ لِاَنَّ مِنْ دِینِ ذَالِکَ الْمَلِکِ الَّذِی یُعْتَادُ بِهِ فِى الْاَحْکَامِ الْمُتَعَلِّقَةِ بِالسِّیَاسَةِ لَایَتَعَرَّضُ اِلَی اللَّذِوَاتِ الْاَزْوَاجِ لِاَنَّ مِنْ دِینِهِ اَنَّ الْمَرْأَةَ اِذَا اخْتَارَةَ الزَّوْجَ فَا السُّلْطَانُ اَحَقُّ بِهَا مِنْ زَوْجِهَا وَاَمَّا اللَّاتِى لَااَزْوَاجَ لَهُنَّ فَلَاسَبِیلَ عَلَیْهِنَّ اِلَّا اِذَارَضِینَ روح ۲۹ ج ۱ وَمَا الشَّرَایِعُ کُلُّهَا اِلَّا مَصَالِحُ وَطُرُقٌ اِلَی التَّخَلُّصِ مِنَ الْوُقُوعِ فِى الْمَفَاسِدِ وَقَدْ عَلِمَ اللّٰهُ فِى هَذِهِ الْحِیلَةِ الَّتِى لَقَّنَهَا یُوسُفَ عم یَجْعَلِ السِّقَایَةَ فِى رَحْلِ اَخِیهِ مَصَالِحُ عَظِیمَةٌ فَجَعَلَهَا سُلَّماً وَذَرِیعَةً اِلَیْهَا فَکَانَتْ حَسَنَةً جَمِیلَةً وَانْزَاحَتْ عَنْهَا وُجُوهُ الْقُبْحِ روح ۱۹ ج ۲ وبالِ سببِ ظالمان و اصحاب مناصب مستولی گردیده تطاول کنند و مسلمانان را مشوش دارند و دزدان در لویه ترناب و مفسدان فرصت یابند و راه ها نا ایمن گردیده خون ہائے بناحق ریخته گردد و مالها ے تجار و غربا در معرض تلف افتد و آں نوع حیص و بیص و فساد و بلاد فتنه پدید آید که در حین تحریر و تقریر نگنجد و وبال جمله بذمۀ بادشاه وقت باشد فما نطق المثل المشهور عليه عند اولى الالباب ان فلانا من المطر ووقف تحت الميزاب و قولهم ان هذا لَشَیٌ عُجابٌ و ہزا ر بار گداے برچنین بادشاهی شرف و فضیلت دارد چنانکه هیچ مرتبتی و درجتی بهتر و فاضلتر از بادشاهی نیست چون بوجه خویش کنند سودش آنچه خواجه عالم ص فرموده که ما من احد افضل منزلة یوم القيمة من امام ان رعد صدق وان استرحم رحم و وقتی که نداے اِرْجِعِى اِلَی رَبِّکِ در دمند در حال مرغ جانش از قفص قالب برآمده و بحضرت حق جل ذکره رسید که دَعَدَ اللّٰهُ الْمُؤْمِنِینَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِى مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهَارُ ۱ے بالکسر بمعنی گوش نهادن و گوش فرا داشتن ۱۲ ۲ے این آیت در رکوع ۲ اول جز ۲ ۳ے این آیت در رکوع ثلث جز ۲۳ ۴ے بالکسره یعنی یک مشت از گیاه خشک که ترجمه ایجابیه ۱۲ ۵ے بمعنی نردبان ۱۲ ۶ے بمعنی وسیله دست آویزه ۷ے و کشیده شد ۱۲ ۸ے بفتح اول سکون یا وصاد مهمله پس از لفظ محیصه یعنی تنگ و مخمصه عرب گویند وقعوا فی حیص و بیص یعنی در افتادند در جنگ و غوغا ۱۲ ج ۲ ۹ے این آیت در سوره ص در رکوع ما بعد اندر و با نصف جز ۲۳ ۱۰ے این آیت در آخر سوره فجر رکوع نصف جز ۳ ۱۱ے این آیت در رکوع بعد اندر کوره ثلث جز ۱۰ *