Page 73

جلد اول ٦٢ كتاب القاضي در بیان رکن چهارم و ان قسم است باشد ومحکوم عليه وهو العيد دائما ( درمختار ورد المحتار) و چهارم از ارکان پیش کی قضاء محکوم علیست کسیکه برا و حکم میشود و او همیشه عبده است لكنا ما متعين واحدا او اكثر بجماعة الشر كولاتة قتل شخص عليهم بالقضا اولا كانا بالقضاء وبالحرية الاصلية (رد المحتار) والنسب والا ولاء والنكاح الغر، فانه حكم على كافة الناس بخلاف العالمية بلا عتاق فانہ جزئی لا يتعدى الى الوقفت و الصحيح المعتمد انه لا يكون على الكافة فلا مسمع فيه دعوى الملك او وقف آخر والمحکوم علیه فی حقوق الشرع من ليسوٹے منہ حق سواء كان مدعى علیه اولا (رد المحتار) لیکن آن شخصی که حکم بر آو شود یا معین میباشد که شخصی باشد یا زیاده از یک شخص مانند کروهی که شریک شده باشد در کشتن شخص پس حکم قصاص شده باشد برایشان یا معین نمی باشد آن محکوم علیه ماند حکم قاضی بر آدمی ستقے شخصی که اصل آزاد باشد و ثبوت نسب و ثبوت ولاء و ثبوت نکاح پس درینتیکه حکم قاضی باشیای مذکور و حکم است بر تمامی مردم بخلاف آزادی که عارضی باشد بسبب آزاد نمودن مولاه قاضی حکم بثبوت آن آزادی کند پس آنحکم جزئی ست حکم بر نام مردم نیست و اختلاف کرده اند علماء در وقف در روایت صحیح و مفتی به است که حکم قاضی بر وقف بودن حلم نیست بر تمامی مردم پس نمیشود در ان دعوای ملک پس از حکم قاضی بوقف بودن آن بشید، و میشود دعوای وقف یکر و محکوم علیه در حقوقی الله تعا آن کسی است که حق و تعالی از و گرفته میشود خواه دعوی بر او کرده شده باشد خواه دعوی بر او نشده باشد وحاکم (درمختار) وهو اما الامام او القاضی او المحكم (رد المحتار) و پنجم از ارکان پیج گانه قضاء حاکم است و حاكم يا باد شارست یا قاضی یا شخصی که از طرف پادشاه قاضی باشد لیکن سنجا معین بخواهش و شخصی را برای قطع خصومت خود تیا ر کند انیچین شخص نیز حاکم شرع از در اصطلاح شرع محکم کو نیند وطريق (درمختار) طريق القاضى الى الحكم يختلف بحسب اختلاف المحكوم به والطريق فيما يرجع الى حقوق العباد المحضة عبارة عن الدعوى والحجة وهي اما البيئة او الاقرار او اليمين او النكول عنها و القسام (رد المحتار) ششم از ارکان پیش گانه ضامر تیبه قاضی است بسوی حکم و آن مختلف میکرد و بحسب اختلاف محکوم به وطریقه حکم قاضی در آنچیزیکه رجوع میکند بسوی حقوق خالصه بندگان عبارتست از دعوی و حجت وحجت یا شاهد است یا اقرار مدعی علیه فایده در بیان رکن فایده در بیان رکن ششم