Page 52

۴۳ وسقاه ای ایده و وضحه علقمة بن قيس بن عبدالله بن مالك النخعی الفقية الكبير رح وحصله اى جمع ما تفرق من فوايده ونوادره وهيأه للانتفاع به ابراهيم بن زيد بن قيس رضی الله تعالى عنه وداسه اى اجتهد فى تنقيحه وتوضيحه حماد بن سلم الكوفی شيخ الامام رضی الله تعالى عنه وطحنه اى اكثر اصوله وفرع فروعه واوضح سبله امام الائمة وسراج الامة ابو حنيفة النعمان رضی الله تعالى عنه فانه اول من دون الفقه ورتبه ابوابا وكتبا على نحو ما عليه اليوم وعجنه اى دقق النظر فى قواعد الامام واصوله واجتهد فى زيادة استنباط الفروع منها والاحكام تلميذ الامام الاعظم ابو يوسف يعقوب بن ابراهيم رح قاضی القضاة فانه كما رواه الخطيب فى تاريخه اول من وضع الكتب فى اصول الفقه على مذهب ابيحنيفة رح واملى المسائل ونشرها وبث علم ابيحنيفة رح فى اقطار الارض وموافقة اهل عصره ولم يتقدمه احد فى زمانه وكان للنهاية فى الحلم والحكم والرياسة وخبزه ای زاد فى استنباط الفروع وتنقيحها وتهذيبها وتخريجها بحيث لم يحتج الى غيرى اخر الامام محمد بن الحسن الشيبانى رح تلميذ ابيحنيفة رح وابي يوسف رح محرر المذهب النعمانى المجمع على فقاهته ونباهته فساير الناس يأكلون من خبزه وقد ظهر علمه بتصانيفه كالجامعين والمبسوط والزيادات والنوادر حتى قيل انه صنف فى العلوم الدينية تسعمائة وتسعة وتسعين كتابا ومن تلامذة الشافعي رح (درمختار) (وردالمحتار) فایده تحقیق کند که علمای مجتهد الله تعالی که علم فقه شریف راکشت نموده است یعنی اول کسیکه سخن و حرف کثه به برآوردن و گرفتن فروع فقه شریف عبدالله بن مسعود رضی الله تعالی عنه است که صحابی بزرگ و یکی ازان کسانی است که پیش اسلام آورده بودند و ازان کسانی است که در جنگ بدر حاضر بودند اسلام آورده بود پیش از حضرت عمر رضی الله تعالی عنه و آب داده است علم فقه شریف را