Page 373

جلد اول ۳۶۳ کتاب اداب القاضی فایده : دعوا بر غایب برسه قسم ده ا ) که انچه بردی خصومت یکی کند مدعا به هر دو یکیز ) دویم انکه مدعا به دو چیز مختلف است ) و اینکه ایستاده می شود بجای غایب گاهی نایب حقیقی میباشد بنایب گردانیدن آن غایب مانند وکیل و وصی او یعنی وصی مرده و رواست که راجع شود ضمیر وصیه بسوی پسر نابالغ که آن معلوم میشود ازین مقام پس میگوید صغیر و حکم غایب است و شامل است لفظ وصی وصی وصی را و مانند تصرف کننده وقف و گاهی نایب حقیقی مباشد بنایب گردانیدن شرع مانند وصی از جانب قاضی و گاهی نایب حکمی میباشد چنانکه باشد آنچیزیکه دعوی میکند بر غایب سبب برای آنچیزیکه دعوی میکند آنرا بر حاضر شمل ما اذا كان المدعى عليها شياً واجا وما يدعى على الغائب سببا لما يدعيه على الحاضر لا محالة فحينئذ يقضى عليها حتى لو حضر الغائب وانكر لا يلتفت الى انكاره وشمل ما اذا كان المدعى شيئين مختلفين وما يدعى على الغائب سببا لما يدع على الحاضر كل حال لا ينفك عنه فيكون خصما ر يقضى عليها (البحر الرائق ) پس شامل شد این حکم که دعوی بر غایب سبب باشد برای آنچیزیکه دعوی میکند بر حاضر آن صورت را که اگر آنچیز دعوی کرده شده بر غایب و حاضر یک چیز باشد و حال آنکه آنچیزی که دعوی میکند بر غایب ان سبب باشد برای انچیزیکه دعوی میکند بر حاضر پس درینصورت قاضی حکم کند بر هر دو تا اینکه اگر غایب حام شد و منکر شد قاضی التفات نکند بمنکر شدن او و شامل شد و این حکم مذکور آن صورت را که اگر آن چیز دعوی کرده شده بر غایب و حاضر دو چیز مختلف باشند و حال آنکه آن چیزیکه دعوی میکند آنرا بر غایب بهر حال سبب باشد برای آنچیزیکه دعوی میکند آنرا بر حاضر که جدا نشود از آن چیزیکه دعوی کرده شد و بر غایب پس حاضر خصم میگردد از طرف غایب و حکم کرده میشود بر هر دو یعنی بر حاضر و غایب اما الأول في مسائل الا ول دعى دارا في يد رجل انها ملكه اشتريها من فلان الغائب وانكر ذو اليد فبرهن على الشراء من فلان انغانا المالك قصه لها اذكان خضاء على الغائب كان الشراء من المالك سبب لا محالة ( بحر رائق ) مسئله اول از قسم اول