Page 130

جلد اول ۱۲۱ کتاب ادب القاضی کاتب انجا بنویسند قاضی تحریر انرا نیویسد تا این نوشته بر قاضی پوشیده نگردد و می شاید اینکه کاتب قاضی زایل شود باشد از جهت بیگانگی احتیاج می افتد بشاهدی دادن او همچنین ذکر شده است در کتاب جوهره نیره وقال التاتارخانیة قال مشائخنا ج مخفی للقاضی اذا اراد الحکمان یقول للخصمین الحکم بینکما وهذا علی وجه الاحتیاط حتی انه اذا کان فی القلب خلل بصیر کتابا بحکمه هما (بحر) در فتاوای تاتارخانیه اورده است که مشایخ ما رهمهم اله اند که می باید هر قاضی اوقتیکه اراده کند حکم کردن را اینکه بگوید خصمین را که حکم کنم ما بین شما دوتا این در بطریق احتیاط است تا اینکه اگر در تقلید قاضی خللی باشد و وجه کمال قاضی نباشد حکم میکرد و بحکم کرده اند ان را مدعی علیه حکم او صحیح میشود واذا اراد القاضی الذهاب الی بلدة قضائه ینبغی له ان یتعرف من اهلها قضاها وعلمائها قبل ان یدخل تلک البلدة لانه یحتاج الی الفقهاء فی معرفة حکم الحوادث والی الصلحاء لتعدیل الشهود والی الامناء والعدول القضاء اشهد وابین یدی یمکنه القضاء ولانه اذا دخل البلدة یدخل الناس علیه للزیارة فینبغی ان یعرف حق حالهم لینزل الناس منازلهم وان کان اهل المولى من اهل تلك البلدة يسأل ايضاً لا یخفی علیه منزلة احد لانه یزوره بعد العمل من لم یزر قبل العمل (عنوان القضاء) و وقتیکه اراده کند قاضی رفتن را در شهری که در ان شهر قاضی مقرر شده است میباید که بپرسد حال مردمان این و فقها و صالحان آن شهر را پیش از انکه برسد بآن شهر زیرا که بفقها محتاج میشود در معرفت حکم حوادث و بصالحان محتاج میشود برای عادل نمودن شاهدان و بامنیان و عادلان محتاج میشود تا انکه در پیشگاه ایشان بحضور قاضی شاهدی ادا نمایند ممکن شود او را حکم کردن بشهاده ایشان و دیگر سبب این است وقتیکه قاضی داخل شود در شهر یکه در ان قاضی مقرر شده است مردمان بر آنزیارت او می آیند پس میباید که بشناسا می حال مردمان باشد تا که بنشاند مردمان را بحسب مرتبه ایشان و اگر قاضی از اهل همین شهر مقرر شده بود نیز باید که سوال بکند از احوال مردمان تا بر او پوشیده نشود مرتبه هیچکسی تا که فایده برای بری نمودن زیارت قاضی پس از عمل قضا می آیند کسانیکه پیش از عمل قضا بزیارت وی نیامده و اند احضر اسوی بینهما ندایما امین خصمین