Page 125

۱۱۲ نشیند همچنین در فتاوی سراجیه آورده است حکم انکه قاضی در حالیکه پیاده میرفت یا سواره میرفت چه جا دست و همچنین گفته اند مشایخ ما رحمهم الله تعالی در حق مفتی که نشاید مر او را که فتوی بدهد در حال رفتن لیکن بنشیند واگر و وقتیکه در آنجا آرام بگیرد فتوی بدهد و بعضی مشایخ گفته اند که اگر حکم مسئله واضح بود باک ندارد که فتوی بدهد در حال همچنین ذکر شده است در کتاب محیط و فی العیون و ینبغی للقاضی اذا جلس ان یا مر بالاخوة او بيوا الخصمان ولا يعجل بفصل القضاء بينهم وبدا فعهم قبله لعلهم يصطلحون في الكبرى وهو لا يختص با لافا ربل ينبغي ان يفعل ذلك اذا الخصومة بين الجا لذق الشا را خابة او ما الكبری و در کتاب عیون گفته است که میشاید مر قاضی را وقتیکه دعوی نمایند نزد او برادران یا پسران عم اینکه تعجیل ننماید بفصل نمودن میان ایشان و دفع کند ایشانرا از مأخذ تا اینکه اندک زمان حکم را تأخیر کند شاید که میان خود صلح نمایند و در کتاب کبری گفته است که چنین حکم خاص بمقربون نیست بلکه سزاوار است که قاضی حکم را تاخیر بکند در وقتیکه واقع شود خصومت میان در همسایگانم همچنین آورده است در کتاب تاتارخانيه ويجلس للحكم جلوسا ظاهرا في المسجد او داره او مكان بيا ذن للناس بالدخول فيها اريلهم ويختار مسجداً وسط البلدان تيسر للناس ويستدبر القبلة ادر ويختار اي بداناً وإلا فبعد الخطأ في لخطيه و يقترب من او بنخانه او بنشیند قاضی برای حکم کردن آشکارا و ظاهر در مسجد و یا در سر خود و اذن کند مردمانرا بدرآمدن در آن سرای خود و مختار کند مسجد یرا در میان شهر برای آسانی بر مردمان و قاضی پشت خود را بطرف قبله بگرداند یعنی از روی استحباب چنانچه همین حکم بطریق استحباب است در آنچه پیش ازین ذکر شد یعنی نشستن او در مسجدی چنانکه در کتاب محیط او ذکر شده است مانند خطیب در منبر چنانکه در کتاب قاضیخان گفته است وكذا السلطان يجلس للمسجد للحكم اطلق المسجد فشمل غير الجامع لكنه أولى لانه اشهر هذا إذا كان الجامع وسط البلدة اما اذ كان مطرفها فاذن والحاصل انه يجلس اشهر الاماكن بمجامع الناس وهو الا فصل ولا يحكم وهو ماش دلا وكذا لا يا من بالفتوى على الطريق اذا كان لا يضيق على المارة رحمها و همچنین پادشاه نشیند در مسجد جهت حکم کردن و مصنف رح مسجد را مطلق ذکر کرده پس شامل شد غیر مسجد جامع را لیکن مسجد جامع بهتر است زیرا که آن مشهور تر است و این بهتر فایده تأخیر نمودن حکم در میان مخاصمین باید صلح فایده نشستن قاضی در مسجد و یا در خانه فایده نشستن سلطان در مسجد برای حکم محمد علم