Page 123

جلد اول ۱۱۳ کتاب ادب القاضی که اعتماد باو داشته باشد و نباید قاضی را که از کسی طلب قرض کند مگر از دوست خود یا از شخصی که همراه او پیش از قاضی شدن او الفت و اختلاط داشته باشد پس اندوست آن کسیکه پیش از قاضی شدن و با او الفت داشته است دعوی نمیکند نزد این قاضی متهم نمیگرداند او را باینکه معاونت میکند قاضی خصمی را و همچنین عاریت میطلبد قاضی مگر از دوست خلیط خود و یشهد الجنازة و يعود المريض (هدايه) ولكن لا يطيل مكثه في ذلك المجلس ولا يمكن احدا من الخصوم يتكلم معه في ذلك المجلس بشئ من الخصومات ذلك عنا و انما يعود المريض ان لم يكن المريض من المتخاصمين اما اذا كان منهم فلا ينبغى ان يعود كذا في التاتارخانية (عالمگیری) و قاضی حاضر شود بنماز جنازه و بیمار پرسی کند مریض را لیکن در ان مجلس نشستن خود را در از نکند و قدرت ندهد یکی از متخاصمان که همراه او سخن بگوید در آن مجلس بچیزی از خصومات و در کتاب معتانی گفته که بیمار پرسی نیت که پرستش کند مریض را وقتیکه مریض یکی از متخاصمین باشد و اگر یکی از ایشان مریض بود باید که پرستش او را نکند چنانچه در کتاب تاتار خانی آورده وفي الينابيع و يكره ان يقضى بين الناس وهو غضبان وكذالك لا يقضى اذا دخله نعاس ولا يقضى وهو جائع او عطشان وهذا اذالم يكن جهة القضاء بينا فاما اذا كان وجه القضاء بينا فلا بأس ان يقضى وفى هذا قال مشايخنا لا ينبغي لمن يقطع بالصوقرية ان الذى يد الحكوا موقع للقضاء كذا في التاتارخانی لا يقضى حال شغل قلبه بفرح او حاجة الى جماع او بردا و حر شديد و مدافعة الاخبثين كذا في النهر الفائق (عالمگیری) و در کتاب بنابیع گفته که مکروه است اینکه حکم کند قاضی میان مردمان در حالیکه غضبناک باشد و همچنین حکم نکند در وقتیکه پیش آید او را پینکی خواب و حکم نکند در حالیکه گرسنه یا تشنه باشد و این احکام در و قیت که طریقه و جهت قضا ظاهر نباشد و هر گاه جهت قضا ظاهر و بی اشکال باشد پس باکی نیست که حکم کند درین حالها و بنابراین مشایخ رحمهم الله تعالی گفته اند که پیشاید مرد قاضی را اینکه رو راه فضل بیاورد در رویکه اراده نشستن با داشته باشد در ان برای قضایی مذکورست در کتاب تاتارخانیه و حکم نکند در حالیکه دل او مشغول باشد بخوشی یا بحاجت همبستری بازین یا دل او مشغول باشد بسردی و گرمی سخت یا بدفع کردن بول و غایط همچندین مذکورست در کتاب نهر فائق