Page 636

جلد چهارم ٦٣٧ كتاب الدعوي حکم کرده اند در آنها بطریق عول و مر آنها راضا بانسیست که حضرت امام اعظم رح حکم کرده است در آنها بطریق عول و صاحبین اورحمہما اللہ تعالیٰ حکم کرده اند در آنها بطریق منازعه عکس انچه درین مسئله است فاقول مستعينا با لله قال قاضيخان في شرح هذا فائده من كتاب الجنايات من جنايات ام الولد على مولا ها و على غير جنس مسالها قسمت وجنس مسائل القسم اربعة منها ما يقسم بطريق العول والمضاربة چهارند عند الكل ومنها ما يقسم بطريق المنازعة عندهم ومنها ما يقسم بطريق المنازع عندا بي حنيفة وعندهما بطريق العول والمضاربة ومنها ما يقسم على عكس ذلك (البحر الرائق) پس میگویم من بیاری خدایتعالی که گفته است قاضیخان در شرح انحکم از کتاب جنایات از باب جنایت ام ولده بر خواجه خود و بر دیگری که جنس مسئله های قسمت چهار اند بعضی از انها انست که قسمت کرده میشود بطریق عول ومضاربت نزد همه علم رحمهم الله تعا و بعضی از انها انست که قسمت کرده میشود بطریق منازعه نزد همه علماء رحمهم الله تعالی و بعضی از انها انست که قسمت کرده میشود بطریق منازعه نزد امام اعظم رح و نزد صاحبین او رح بطریق عول و مضاربت و بعضی از انها انست که قسمت کرده میشود بر عکس اینکه نزد امام اعظم در قسمت میشود فائده بطریق عول و مضاربت و نزد صاحبین اورح بطریق منازعه اما ما يقسم بطريق العول عند همه جنس اول که بطریق عول ثمانية احدها الميراث اذا اجتمعت سهام الفرائض فى التركة وضاق التركة قسمت میشود هشت عن الوفاء بها تقسم التركة على طريق العول (بحر رائق) اما انچیر که قسمت کرده میشود مسئله است بطریق عول نزد همه علماءرح هشت مسئله است یکی از انها میراث است وقتیکه حصه های فرضها یکجا شود در ترکه و ترکه تنگ شود از وفا کردن به حصه ها قسمت کرده میشود بطریق عول والثانية اذا اجتمع العين المتفاوتة وضاق التركة عن الوفاء بها تقسم التركة بين ارباب الديون بطريق العول (بحر روانق)