Page 153

جلد چهارم ۱۴۸ کتاب دعوی واگر مدعا علیه بعد از پیش کردن قاضی سوگند را بر او دو مرتبه مهلت خواست از قاضی سه روز بعد ازان آمد پس از سه روز و گفت که سوگند میکنم پس بدرستیکه قاضی حکم نکند بر او تا که منع نماید از سوگند نمودن سه مرتبه و از سر بگرداند پیش کردن سوگند را بر او سه مرتبه و در شمار سه بار معتبر نیست آن منع آوردن او که پیش از مهلت خواستن بود همچنین ذکر شده است فتاوای قاضیخان وان علم القاضي ان بلسانه آفة بان علم انه اخرس فاما ان يحسن الكتابة او يسمع اولا يحسن شيئا فاذا لم يسمع و له اشارة معروفة فاشارته كالبيان (تکمله) فيامره ان يجيب بالاشارة ويعلم باشارته فان اشار بالاقرار اعتبر الاقرار وان اشار بالانكار عرض عليه اليمين فان اشار بالاجابة كان يمينا وان اشار بالاباء يكون نكولا فيقضى عليه بالنكول (عالمگیری) وان كان مع ذلك اعمى نصب له القاضي وصيا ويم المدعى بالخصومة لم يكن له ان جابلا او وصيا معالمها واگر دانست قاضی که بزبان او آفت است چنانکه دانست که او گنگ است پس درینصورت دیده شود که وی میتواند نوشتن را در یا میشنود و یا نمیتواند نوشتن را و نمیشنود پس اگر می شنید و حال آنکه او را اشارت معلوم بود پس اشارتش مانند بیان کردن است قاضی بفرمايد او را که جواب بکند باشارت و عمل بکند باشارت او پس اگر اشارت کرد با قرار پس اقرارش صحیح میشود و اگر اشارت کرد بمنکر بودن خود پیش کند قاضی بر او سوگند را پس اگر اشارت کرد بقبول کردن سوگند اشارت او سوگند می شود و اگر اشارت کرد بمنع آوردن از سوگند اشارت او منع آوردن می شود از سوگند پس حکم کرده می شود بر او بسبب منع آوردن او از سوگند و اگر با وجود آنکه نمیدانست نوشتن را ونمی شنید نابینا بود استاد کند قاضی وصی را و بفرماید مدعی بر خصومت کردن با وصی اگر نبود اند می علیه گنگ پدر و پد در کلان درستی آن مود