Page 595

جلد دوم ۵۹۲ كتاب الشهادة ساقط نمیشود تاوان از ایشان باتفاق امامان ما رحمهم الله تعالی همچنین ذکر شده است در شرح طحاویہ اذا شهد شاهدان انه اعتقه البتة وشهد أخران انه اعتقه عن دبر منه وقضى القاضي شها ثم رجعوا جميعا فالضمان على شاهدى الاعتاق لا على شاهدى التدبير ولو شهد شاهد التدبير اولا مرة وقضى القاضي شهادتهم ثم شهد شاهد الاعتاق بالاعتاق وقضى القاضي بذلك ثم رجعوا فان شاهد التدبير يضمنانما نقص التدبير ويضمر شاهد العتق الباقى هكذا فى عالمگيرى وقتیکه دو شاهد گواهی دادند که بدرستی فلان آزاد کرده است غلام خود را قطعا و دو شاهد دیگر گواهی دادند که مستی او آزاد کرده است او را بعد از مرگ خود یعنی مدبر کرده است او را و قاضی بگواهی هر دو طایفه شاهدان حکم کرد بعد ازان جمله ایشان یکجا رجوع کردند از گواهی خود پس تاوان بر گواهان آزاد کردن است نه برگواهان مدبر کردن و اگر اول بار دو شاهد مدبر کردن گواهی دادند و قاضی بگواهی ایشان حکم کرد بعد ازان گواهی دادند دو شاهد آزاد کردن و قاضی بآن حکم کرد بعد ازان رجوع کردند هر دو طایفه شاهدان از گواهی خود پس بدرستیکه شاهدان مدبر کردن تاوان ده میشوند انچیزی را که ناقص کرده است مدبر کردن از انکه سوم حصه قیمت غلام است و شاهدان آزاد قطعی تاوانده میشوند قیمت آنغلام را در حالیکه مدبر باشد و آن دو حصه از حصه قیمت اوست ولو شهد اعليه فدکا عبد علی الف درهم الى سنة فقضى بذلك ثم رجعا عن الشهادة وهو يساوى الفا او الفين فانهما يضمنان قيمته ويتبعان العبد بالكتابة على نحوها ولا يعتق المكاتب حتى يؤدى ما عليه اليهما فاذا اداه عتق والولاء للذي كاتبه فان عجز فرد فى الرق كان لمولاه ويرد المولى ما اخذه من الشاهدين عالمگیرى و اگر دو شاهد گواہی دادند بر مردی که بدرستی او مکاتب کرده است غلام خود را بهزار درم تا مدت یکسال پس قاضی حکم کرد بمکاتب بودن آن غلام بعد ازان رجوع کردند گواہان از گواہی خود و حالا نکہ آن غلام برابر بود بهزار درم یا بدو ہزار درم پس بدرستیکه آن شاهدان تاوانده میشوند برای خواجہ انغلام قیمت او را وایشان میگردند بران غلام فائده بیان حکم رجوع کردن شاهد از شاہدی کتابت کردن فدان