Page 68

عهدنامۀ ترکی بحث خلافت اسلامیه ۶۷ نومبرعن ۱۳۰۳ ازین مفکورۀ مولویصاحب اظهار بشاشت و خرمی کنان فرمودند:- اعلیحضرت باندازۀ افکار من حضرت مولانا اتحاد دارد ـ که اگر من خیالات خود را در خاتمۀ بحث درین مسئله بیان مینمایم همانرا سامعین فهم خواهند کرد که ضرور من با این صاحب قبلاً درین امر مذاکرات و سرگوشی نموده باشم ؟! لعل محمد خان وکیل نیز بر پا خاسته در آغاز بتائید مولانا در مسئله خلافت کلماتی را ایراد نموده در خاتمه ضرورت این امر را بیان نمود که ازین وضعیت مصطفی کمال پاشا نباید با وی هیچ یک معاهدۀ متمیانه را دوام داشت اولا باید معاهدۀ حاضره فسخ گردد باز اگر حکومت ترکی خواهان تجدید عهد نامه بود ـ همانا که عهد نامه مساویانه را وزارت خارجیه ما با وی انعقاد خواهد داد والّا خیر! مولوی فضل ربی در مفاد خلافت و تاریخ مختصر و خدمات موقر ان بیان داد ضمناً این مسئله را حتمی نشان داد که بسیار بزودی و سرعت فیصله خلافت را باید نمود ـ و نباید گذاشت بهمین یکباب تفرقه معتمده که از طرف برخی از ارباب غرض دران بوقوع پیوسته کاملاً خلیفه و خلافت لغو گردد ـ و عالم اسلام موجب مضحکه و شماتت اعدا گردد ـ در خاتمه از رو برخی از دلائل نقلی حق خلافت را براء اعراب ثابت کنان تلمیحاً چنان از بیانش مفهوم میشد که باید خلافت از عرب بیرون نشود.