Page 991

( ٩٦١ ) ( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواريخ ) در گرفتن انگلیختن با بو عبد الرحمن ومحاربه سر حد داران با مردم علیزائی فتنه کردن و تحريك مفسده نمودن بابو عبد الرحمن (۱) بفتح سين وسكون را وكسره كاف بطريق اماله وسكون پاى مجهول وفتح تا وكسر را وسكون پاى محاله وفتح لام وسكون پاى معروف و بلفظ افغانى نام موضعی شرح وجوه قضا پای ترکستان که از دفتر سنجش حواله شده بود شرح خسارت میرزا نیاز گل نام صدور اشتهار بنام قضاة امصار وهمدر خلال احواليكه رقم كشت بابو عبد الرحمن نامی از خدام دولت انگلیس بعزم اینکه فتنه روی کار آرد لعل بيك وامل كي وكوه نورنامان را با پسران سید و خان میران زائی از میمنه سکنه موضع سرکی(۱)تریلی بایذا و آزار زارعان اراضی زر خرید ایندولت واقع موضع مذکور برانگیخته و میجر نور علم محافظ بندر ريك آگاه کردیده کس فرستاد و پیام داد که مزاحم حال زرگران و آب و زمین ایشان نشوند و ایشان پیام او را وقعی نگذاشته بتحريك بابو عبدالرحمن پاسخ دادند که پس ازین آب را از کشت زار دهقانان افغانیه بازداشته هرگز نخواهند گذاشت که زراعت خود را آبیاری کنند و هنوز این امر بیپای نرفته در تحت مذاکره ومقاوله بود که محمد اکرم خان حاكم كدني باقاضی محکمه شرعیه آنجا وصدباشی خیرالله خان و بیست تن پیاده ساخلو وهشت نفر خدمه خویش راه حصول محصول وعشر مردم سکنه چین مرغه پیش گرفته چون و اردا نجاشدند مردم قوم علی زائی از دادن باج و خراج سرباز زده تمرد ورزیدند و نیم ساعت با هم بمحاربت بسر برده بعد غلبه اتیان تفنك بان زهر تت کشان فرار کوه و شده دو تن از ایشان اسیر و دستگیر گفتند و محمد اکرم خان با یارانش باز گردیده در قریه جمعه خان ترکانیان فرو کش کرد و پس از سه روز از آنجا نیز بر خاسته در قریه خیل قاضی شد و متمردین علیزائی سرباز زدن را از حکم پادشاهی موجب سخط و غضب الهی دانسته از راه امانت نزد محمد اکرم خان امده وجوه دولت را که بر ذمت ایشان بود تمام ادا نمودند وهمدو تن اسیر خود را گرفته با خود بردند و انگاه که ماجرا از عریضه حکمران قندهار حالی رای و الا شد در روز چهاردهم ماه رجب اورا فرمان کرد که از طرف خود باجنت بلوچستان مکتوب فرستاده نگار دهد که بابو عبد الرحمن را از برانگیختن اشرار سکنه نواحی موضع سرکی تریلی باز دارد تا بواسطه مذاکره جزئی مخاطره کلی در بین دولتین واقع نگردد چنانچه از نوشته حکمران قندهار اجنت بلوچستان رفع اشرار اشرار کرد وحضرت والا در ازای این رفتار آدمیت آثار دوستانه او در پلان کار از امتدحا والتماس دولت انگلیس کار بز واقع موضع سرکی تریلی را بدولت موصوفه واگذار شده منت نگذاشت و همدر روز مذکور ماه رجب که حکمران قندهار را فرمان مکتوب فرستادن باجنت بلوچستان رفت سجل ارسالی سر دفتر تحویلات تر کستان مشتمل بر مبلغ هفتاد و پنج لك و پنجاه هزار و نهصد و هفت تنکه از درك بقایای آتصفیحه و سامان که از دفتر سنجش کابل روی روز افتاده حواله شده و تا انز بعهده تعویق افتاده و بوصول نپیوسته بود بمطالعه ساطعه حضرت والارسیده سردار محمد عمرز خان حکمران آنجا را فرمان شد که از حصول و عدم وصول وجوه مذکور که مردم آنجا اظهار حواله ناحق وعدم قبول کرده اند مفصل و مشروح معروض دارد که از حواله حق و ناحق آن استحضار حاصل کرده و در پلان کار چون سنجشیان کابل همه را حق گفتند اکثر آن بوصول رسید و مقارن اینحال پنجاه و چهار نفر از مردم هزاره دای زنگی هم واحدی بیست روپیه و بی مکتوب يك میرزا نیاز کل نام نویسنده و عامل بكاولتك داده سندر هداری بخط و مهر او حاصل کرده از راه فرار وارد اندخوی شدند و خواستند که از نهر جیحون عبور کرده داخل خاك طيوقية دولت روس شوند اما میر ابوطالب خان ایشانرا گرفتار و محبوس کرده و سندات راهداری همه را که میرز انیاز کل داده و روپیه وبرك گرفته بود ضبط نموده ارسال کابل نمود و حضرت والا نظر ب شرارت مردم هزاره میرزا نیاز کل را هیچ نگفت ولكن خود او از اعمال و افعال زشتیکه در نهاد داشت و از قوه بفعل آورده در پایان کار کر فتار سلاسل واغلال سیاست شد و همدر روز چهاردهم مذکور ماه رجب اشتهارات عدیده بتعداد قضاة واهل افتاء امصار وولايات همه بيك عبارت ومشتمل بر چهار شرط شرف اصدار وعز اصدار یافته از حضور انور فرمان رفت که از شروط چار کانه مندرجه اشتهار عهد نامه بخط خود نکار داده و بخاتم بر نهاده ارسال دار الانشای پایه سریر سلطنت نمایند که هيچيك از شروط را فوت نکرده مواظب اجرا و اجرای آن باشند و الا سزاوار ضبط و قتل گردیده بمکافات نقض پیمان خویش برسند شرط اول بر طبق احکام مندرجه کتاب اساس القضاة که از جانب دولت بهر کدام تفویض شده