Page image — the source of record
Machine transcription
(۸۶۱)
(جلد سوم) (شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان) (سراج التواریخ)
شرح اجرای
عریضه
خریداری
از ابتدای جلوس میمنت مانوس تا این ایام تمامت رعایا و برا یا عرایض خود را بکاغذ های مروجه عامه رقم کرده
معروض حضور فیض گنجور میداشتند و ازین معنی عریضه اکثر که اجرای آن تعلق بحکام و عمال و ضباط
وقضاة و اهل دیوان و دفتر داشت نیز بمطالعهٔ حضور انور پیوسته جواب بمهر مهر آثار و خط خاص شهریار
عدالت شعار عن اصدار مییافت که گویا همه امور جزئیه و کلیه با وجود هزاران عامل و ضابط و حاکم وقاضی
با روش سعادت آغوش حضرت والا و بدست الی دست و پنج تن منشیان حضور و نویسندگان دارالانشاء کشته
باعث تعطیل و تعویق امور مهمه سلطنت شده و میشدند عرایض نظامی و ملکی در دارالطباعه با امر اقدس باسمه
و در عنوان هر قطعه لفظ عریضه و قیمت آن سه روپیه بزنگ سرخ طبع شده در روز هفتم ماه جمادی الاول
اشتهار اجرای آن در تمامت مملکت انتشار یافت که کارداران نظامی و ملکی عرایض را که در باب امور دولتی
از جزئی و کلی ارسال پایه سریر سلطنت میدارند همچنان بر طبق سابق بر کاغذ های عمومی که نگار میدادند بنویسند
و سایر مردم از وضیع و شریف و قوی و ضعیف که اظهار حالت خویش نموده داد میخواهند پس ازین در کاغذیکه بامر
دولت بزیور طبع درآمده است بسه روپیه خریده عریضه نگاریهٔ سر بر سلطنت شوند و در دیگر کاغذ عریضه ننویسند
که جواب نفرموده نمیشود و از یتیم و زن بعد هز اران قطعه بدر بعه دانا از کابل در ولایات و محالات فرستاده شده عریضه موصوف
جاری گشت و هم امر شد که محصول دارالخانه را افزون از قیمت کاغذ عریضه در هر مثقالی ثلث روپیه داده غره بند و سر کردگان
ایلات طایفه اتمرغزعان تاکید رفت که عریضه کاغذ عمومی را ارسال بدارند و عریضه چاپی را در فرستادن معطل نکرده بفرستند
حرکت حضرت
والا از پغمان
بجانب کابل
(۱)
در توصیف
جمادی لفظ
اول و اولی
و ثانی و ثانیه
همه صحیح است
لیکن در فارسی
اول و ثانی
و در عربی
بواسطه اینکه
جمادی مؤنث
است بتانیث
یعنی اولی و ثانیه
نوشته میشود
ذکر حرکت موکب سعادت آیت همایون از پغمان جانب کابل
و چون مرض و با از چندی دفع گردیده از فضل خداوند جانفزا رفع شده روزی چند از قوس ماه شمسی
در گذشت و هوای ییلاقی کاه پغمان بغایت سرد گشت و حضرت والا در روز جمعه یازدهم جمادی الاولی (۱) رایت عالیات
را باشهرزاد کان و الانجاء سردار حبیبالله خان و سردار نصرالله خان و سردار حفیظالله خان و سردار امینالله خان
و سردار محمد عمر خان و بانوان مشکوی حرم محترم و تمامت سپاه و حشم و خدم از پغمان و بیکتوت شقه کشا فرموده
و قاطنین شهر از نظامی و ملکی و وضیع و شریف باستقبال برخاسته حضرت والا در ارگ شاهی پرتو نزول افگندند
دیگران هر کدام بمنزل و مقام خود شدند و مطابق این ایام دونن از اشرار طوایف زی رضا و انقیار و مهینان و مال
سینی از جمله یکصد و چهل و دونن اسیران فیروز کوهی که باعث فتنه و فساد و بانی کینه و عناد بودند بفرمان حضرت
والا در مزار شریف بیاسا رسیدند و هم در روز پانزدهم ماه جمادی الاول از عریضه حکمران قندهار حضرت والا
را بضبط مال و متاع و اقطاع معامله داران و خویشاوندان میرسلطان که از پیش بشرح رفت و غیره چند تن اطلاع
حاصل گردیده حکمران مذکور را فرمان کرد که اراضی و عقار ایشان را داخل خالصه کرده شمشیر و اسلحه
مرغوب را اگر داشته باشند در کابل فرستاده دیگر تمام اجناس و اشیاء را فروخته بتفویض خزانه دار قندهار کنند
و مقارن اینحال از عریضه یارمحمد و نور محمد نام هزاره جیغتو که بجاه و هیت تن از سادات و مردم هزاره محمد
خواجه و جیغتو و بیات غزنین چون سید محمد حسین قاضی و سید محمد علی برادر و سید سمیع پسر او و سید حیدر
و سید احمد و سید تاج محمد و سید امیر پسران سید مصطفی و سید محمود و محمد علی بن علی و جلیل مامه و تاج محمد خان بن
حیدر خان و میرزا محمد اکبر بن جانی و محمد باقر مهتر و مامی و محمد مهتر و محمد رضاخان و مهتر محمد بن احمد و قربان
بن جمعه و عطو بن صفر و مهتر میرزا بن شیرعلی و گل محمد بن حمیدبیک و گل محمد بن شیری و عبدالله بن مهر علی
و غلام محمد بن صفر و نجف بن رمضان و فیض محمد بن عید محمد و دین محمد و عطا محمد پسران ناظر دولت و عطا علی
و نجف علی بن علی حسین و کلبی بن گلستان و مهتر بن یار بیک و محمد اکبر بن محمد طاهر و عبدالله بن حبیب و حاجی بن
فیض الله و بیرو بن عبدالله و باز محمد شیری و امیر محمد نورکی و غلام محیالدین حسین محمد بطدار و مهتر بن قدم و محمد
بن محمد قدم و علی رضا بن اکبر و ملا عبدالرحمن مفتی محرر محکمهٔ شرعیهٔ غزنین و محمد اسلم خان بن غلام محمد خان و غلام حسین
خان بن گلستان خان و علی گل سقا و ملک محمد بن مرتضی و طالب تیور و ملک منشی و گل محمد پسران محمد بیک و صفدر
گرفتار زنجیر
سیاست شدن
بعضی از
مردم غزنین
مامه نام قریه
از سراب
غزنین
مهتر بمعنی
کد خدا
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.