Page 869

( ۸۳۹ ) ( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان ) ( سراج التواریخ ) قطغن در آنسوی نهر جیحون و از مملکت بیرون بسیارند تا از آمد شد داخل و خارج ایشان آگاه شده نگذارند که مصدر فتنه شوند و زنهار که بر بستر غفلت غنوده از رفتن و آمدن بعضی در کولاب و اینطرف و کردار و رفتار و عنیم و اراده اش وقوف بیابد هفتم در باب مالیات و وجوه سر خانه و زکوة بسره در قطغن آگهی داده در تحصیل و توقیف آن با او سوال و جواب کنند هشتم هرگاه فراز اختیار کنندگان قطغن نادم و پشیمان گشته نامه انابت و طلب عفو معصیت فرستاده خواهش اجازت مراجعت کنند نامه ایشانرا ارسال پایه سریر سلطنت نموده هر گونه امری که از حضور شرف صدور یابد بمنصه ظهور آورده از خود مباشر لا و نعمی نشود و تمامی فقرات مسطوره را بر عهده شناخته براستی و درستی در محل اجرا آرد انجام پذیرفتن و باتمام رسیدن پل خشتی فیض آباد ( بدخشان و غیره سوانح این زمان ) و همدر تضاعیف وقایع مذکوره پل خشتی نهر فیض آباد بامر حضرت والا و اهتمام جنرال سید شاه خان انجام یافته و عبور مردم را از زیر آن معطل بصدور امر اقدس و روز مسعود کرده پس از تفقد حکم پادشاهی در روز جمعه جنرال مذکور با تمامت علماء و سادات و بزرگان شهر فیض آباد در سر پل مجلسی آراسته و چند فرد گاو باسم خیرات ذبح کرده پس از صرف طعام و اطعام فقراء و ابناء و دعای دوام دولت عدالت انتما، پل را بروی عابرین از خواص و عوام بکشود و مقارن این احوال کبتان غلام حیدر خان مقیم موضع سمن که بامر سر حقداری مواظب بود باجسوران (۱) دولت روس که پای جرأت پیش نهاده بودند در آویخته خون دوازده تن از روسیان را بخاک هلاك ریخت و چهار تن دیگر را زخمدار ساخت و هفت تن از تبعه غلام حیدر خان و دوتن از مردم قرلق بقتل رسیده دوتن از سپاهیان جراحت برداشته هر کدام جانب مقام خود شدند و همدرین ایام حضرت والا پاسخ نامه سرحد دار دولت ختای را که بجنرال سید شاه خان فرستاده و او چنانچه گذشت ارسال پایه سریر سلطنت نموده بود بقلم خاص پس از القاب مخصوصة او برنگاشت که مراسله مؤدت مواصله شما بمطالعه پیوست و در ان نوشته بودید که روز بیستم ماه صفر محمد مراد میرزا نام نویسنده توپخانه بادوتن از آقسقالان مردم بخيه حسب الحکم بادوازده تن بتاشقرغان رسید و مراسم ملاقات با او بپای رفت خیلی میرزای لایق و با قاعدة بنظر آمده از و روش پرسیده شده در جواب گفت که از برای انکشاف حقیقت و نفس الامر ده تن سپاهی که از دست روسیان در موضع سمن بقتل رسیده اند آمده است که معلوم کنند که چرا روسیان بسخن نزاع از خود و بیگانه را فصل نمیکنند که کار را به پیکار میکشند اینر از و شنیده با و گفته شد که ما هم دانستیم که روسیان بسیار بعید از شیوه آدمیت و راه و رسم انسانیتند چه قبضه امیر اسخن نکرده از در زور آزمائی سر حداران را کشتند تا اینگونه زور آزمودن در هیچ اقلیمی نبوده و نیست و نیز بمیزای مذکور گفته شد که ما را از عزم و اراده حضرت والا آگاه کنند که اعلیحضرت ایشان موضع سمن را از خود میدانند یا از روسی و ختائی میشناسند و حال آنکه با و جودیکه روسی آنرا از خود میگوید و ختائی از خود و بر علاوه هر دو حضرت والا حد فاصله هر کدام را جدا جدا میدانند امید که از خواهش ایشان واقف شویم و ما هم ماجرا را بذریعه عریضه بخان خود آگهی داده ایم پس از وصول جواب مکتوباً خبر داده خواهد شد دیگر حضرت والا هیزم و آهك چنك باروسی دارند یا نه توقع آگاهی دادن این امر نیز داریم و حضرت والا بما تیم از نامه خود او رقم کرده در ذیل آن بنوشت که نوشته شمارا دانسته شدم محمد مراد میرزای توپخانه که خیلی بنظر شما لايق و مطابق قاعده آمده است لازم حالش بود که لیاقت و شان خود را می نمود و بیقانونى و جسارت روسیان که در نظر شما مکروه و ناپسند افتاده همانا از همدردی و همجواری دولتین علیتین افغانستان و چین بتصور قرینست و در خصوص موضع سمن که استفسار نموده اند چنین است که قبل ازین در حدود پامیر هیچ پادشاه را دعوی و گفتگو نبود و مردم سکنه ملك مقبوضة امير افغانستان که در آن حدودند بقاعدة الوى جبه چراگاه دواب و مواشی ایشان بخيال خویش اراضی پامیر را حصه و تقسیم بپای رفتن بناء تعمیر پل خشتی فیض آباد مقابله کبتان غلام حیدر خان با روسیان (۱) جسوران بمعنی دلیران نقل نامه که حضرت والا بخاصه خویش بسر حدار دولت ختای رقم کرد