Page image — the source of record
Machine transcription
(٦٥١)
( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواريخ )
تحویل خزانه دولتی نمود و همدرین هنگام سلاطخانه عام بامر حضرت والا در مزار شریف بتبا در در اندك زمان آباد شد و در باغ مسافر خان مناری جهت کشاد دادن توپ اصف النهار افراخته گردیده قلعه متین و حصن حصین در موضع ده دادی احداث گشته مدت چندی آباد شد و از آنسوی سردار نور محمد خان حکمران قندهار بنابر مذاکره که در باب موضع ایستادن گاه ریل واقع چمن با کارگذاران دولت انگلیس از پیش اتفاق افتاده بشرح رفت در روز چهارم ماه ذی الحجه از قندهار رهسپار آنجا شده چون در موضع قناه مردم نورزائی واقع متصل راه آهن رسیده فرود گشت با کار گذار بلوچستان ملاقات کرده و نقشه آن حدود را برداشته مراجعت نمود و نقشه را ارسال حضور انور کرد و ازین رفتن و باز گشتن او مردم طائفه اچک زائی بتصور اینکه دولت انگلیس باجازه او جای ایستادن ریل را در چمن احداث و آباد می کنند و حضرت والا آگاه نیست از راه غیرت ملت و خدمت دولت چون همه کوه گرد و وحشی صفتند و از قرارداد دولتی آگاه نیستند ره نورد مزاحمت کار گذاران دولت انگلیس گشته در تاریکی شب بنزد آسا بدور قلعه چمن رفته و قلعه و قلعه گیانرا هدف کلوله تفنك ساخته نزد يك صبح راه باز گشت بر گرفته در سنگلاخها پنهان همی شدند و افسریکه از جانب دولت انگلیس در اندرون قلعه جای داشت از دست برد مردم اچک زائی بتنك آمده از حکمران قندهار التماس دفع ورفع ایذا و آزار آنقوم همی کرد و او جواب همی نوشت که مردم افغانرا خود کار گذاران دولت انگلیس نیکوتر می شناسند که چند کامیکه برای ایستادن گاه ریل پیش نهاده اند در طبیعت افغانان نا گوار افتاده دست بآزار وایذای انگلیسان کشاده اند خلاصه شبی اچك زائيان قلعه را اماج کلوله تفنك نموده یکی از پیاه کان نظام را زخم منکر (۱) رسانیدند تا که انگلیسان بستوه آمده بذریعه مکتوب کمشنر بلوچستان از حکمران قندهار خواهش ملاقات کرد که شاید بصلاح وصوابدید او امر را پیش گرفته از زحمت رسانیدن مردم اچك زائی قلمکیان چمن بیاسایند اما ازین خواهش او حضرت والا بواسطه عریضه حکمران قندهار آگاه گردیده او را فرمان کرد که در جواب کمشنر بلوچستان بنگارد که ملاقات اول من در خصوص موضع ایستادن گاه ریل بامر واجازه حضرت والا روی کار آمد اکنون نیز اگر امری در بین دولتین روی دهد و امر حضرت والا شرف نفاذ یابد ملاقات واقع خواهد شد والا در باب تفنك زدن افغانان که معلوم نباشند دولت مسئول نیست زیرا که این گونه امور را از سبب رخنه نمودن به پیش قدمی نمودن کار گذاران دولت انگلیس از قوه بفعل می آورند و تعلیمی نیست بلکه مردم افغان بمقتضای فطرت و جبلت خود کار و رفتار می کنند و اگر تفنك زنندگانرا کار پردازان دولت انگلیس بشناسند و از رعایای افغانستان باشند البته سزایم زجر ومنع بتقديم ميرسد و آنگاه که این نامه حکمران قندهار بكماند يك بلوچستان رسيد سكوت اختیار کرده دیگر اظهاری نمود ومقارن اعمال محمود ابراهیم خان نام اجاره دار را در قرب قلعه چمن شب هنگامی کشته و تمام مال ومتاعش را بغارت برده واجنت بلوچستان چند تن از اچك زائيانرا که شامل قتل او نبودند بګمان گرفتار ساخته نزد محمد یعقوب خان حاکم کدنی فرستاد که بازخواست نماید واو بنابر آنکه در شریعت مطهر قاتل کشته نمیشدند همه را رهائی داده هیچ نپرسید و در خلال احوال مرقومه ذات کامل الصفات شهزاده آزاده سردار حبیب الله خان زآب بارش شده و پس از شش هفت روز خداوند تبارك وتعالى نعمت صحت بخشوده فقراء وايتام از صرف صدقات که بانوان حرم وسر خیلان خدم وحشم بذل نمودند دامن امید بر آمودند و در روز عید سعید اضحی ارکان دولت و بزرکان ممالک و افسران نظامی وملکی شهزاده آزاده ممدوح را بنابر اظهار اطباء از رفتن در عیدکاه باز داشته بامر او شهزاده والا گهر سردار نصر الله خان برادر کهترش در نمازگاه عید تشریف برده وبا نما بوضع وتشریف نظامی و ملکی نماز عید را ادا کرده پس از شلیک توپ مرسومه مستمره در سلام خانه عام بمن نزول افکنده بقانون مقرره بزرکان شهر و منصبداران ملکی و نظامی را از شیلان پادشاهی وانواع حلويات كام آرزو بیا لودند و همدرین ایام محمود خان حاکم آقچه از تب محرفه بدرود جهان کرده در روز پانزدهم ماه ذی الحجه
احداث
عمارت سلام
خانه پادشاهی
در مزار
شریف
(۱) زخم
منکر یعنی
زخم کاری
ونایاب
فوت حاکم
آقچه
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.