Page 544

( ٥١٤ ) ( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواريخ ) انداختند و درایام درنك محمد عمر خان حاکم قپچاق قپچاق شش راس اسب هیاتی و یکنوپ قاقمه ترکستانی و دوتوپ كرك ويكعدد گیلاس سه تیکه وهشتاد راس گوسپند تحفه وهدیه حضور شهزادگان تهیه‌مکان نموده ایشان پنج راس اسب را بخود او بخشیده بقیه هدیه مذکور را سپرد کار کنان حضور فرموده از قبولیت آن مرافتخار سردارمحمد عمرخان را باوج عزت سودند وازانسوی موکب سعادت کوکب همایونی داد دهان وسیرکنان وصید افگنان وارد بگرام شده آنسرزمین را از شرف نزول محمود وهبوط مسعود خرمی وتازگی بخشیده چندی درنك فرمود چنانچه بازگشت حضرت والا از آنجا وشهزادگان والاجاه ازلهو کردیس از انصرام ایام توقف ایشان بجانب کابل بشرح خواهد رفت وازجانب دیگر درروز یکشنبه ششم ماه ذی الحجه خبر تلگرافیه لاوه ایدسلی بکر نیل رجوی رسید که دولتین روس وانگلیس بدین امرمتفق شدهاند که کمشنر هردو دولت بمیتوانند که در باب تعیین خط ونقاط فاصله سرحدرو بکن ونهر جیحون باهم متفق الرأی شوند پس میباید کمشنرین دولتین بازگشته فیصله اینمعامله در بین هر دو دولت بسواید بدرأی حضرت والا بخط مستقیم کرده شود و کرنیل رجوی ازوصول اینخبر قاضی سعدالدین خان را بذریعه مکتوب آگهی داده اینرا نیز نوشت که در ین صورت حالت موجوده برقرار خواهد ماند وصراحم امرشده است که ازنزديك ترين راه هاجانب هند باز گردم وازین امر و پسرامعایحضرت والانیز خبرداد ماست پس من اراده دارم که درعرضه یکهفته راه مراجعت برگیرم چنانچه در روز شانزدهم ماه ذی الحجه ازموضع شادمان که پس از درك ملاقات سردار محمد اسحق خان در آنجا رفته بود حرکت کرده در مزار باباعلی شیر رسیده چهار روزتوقف کرد و درروز بیستم ماه مذکور از آنجا راه بر گرفته وارد منزل قلعه تل گشته از آنجا ره آورد تاشقرغان و آی بيك گرديده دوتن مهندس از تبعه خویش با یکتن اززیر دستان قاضی سعدالدینخان را مامور نقشه برداشتن حدود تاشقر غان و آی بيك كرد وخود بقاضی مذکور درروز یکشنبه بیست ویکم ماه ذی الحجه وارد موضع بو که شد ودوروز در آنجا درنك كرده بعد بانهم وارد منزل کورماخ گشته درروز بیست و پنجم ماه مسطور با کمیشن ملحق گردیدند وچون وارد تاشقر غان شدند حاکم آنجا و آی بيك مراسم پذیره ولوازم تحفه وهدیه بتقدیم رسانیدند و از آنجا رهسپار گشته درمنزل غربی كمك محمد حسین خان رساله‌دار پل رجبعلی خان هزاره را که بامیران هزاره دای زنگی قبل ازین ملاقات دست داده و سخنها رانده بود کرنیل رجوی بخواهش قاضی سعدالدینخانش ازبیرون شدن کمیشن وبا مردم هزاره وغیره مکالمه و مذاکره کردن بازداشت وذ کرورود ایشان درموضع بگرام وشرف ملاقات یافتن ایشان بااعلیحضرت والا در کابل انشاء الله در موقع آن بشرح خواهدر فت ( ذكر واقعات متفرقه که در ضمن سالحات مذكوره امسال ) ذکر واقعات ( رخ داده بپای رفت ) متفرقه سال درتضاعيف وقایع مسطوره اینسال که ۱۳۰۳هزاروسیصد وسه هجریست مستر شوم مکرینشگرام فرانسوی که ازراه هزار وسه ملازمت وامتیاز خدمت دولت شرقیاب حضور حضرت والاشده برای خریدن اسباب وآلات کارخانه بخاری که هجری سنه جدید بامرپادشاهی بنیاد نهاده شد از حضور اقدس مأمور فرنگستان گردیده بود تمامت ادوات موجوده ابتدائیه ۱۳۰۳ آنرا خریده حاضر آورد چنانچه کار اسلحه سازی از قبیل توپ وتفنك وفشنك وغیره سامان حرب که کار مد دولت است اجرا یافت ورفته رفته ترقی پذیر شد تا اینکه کارخانه نساجی وغیره بمساعی جمیله اعلیحضرت ترفع خواه ملت اعنی سراج الملة والدین والا که بانی این کتابست نیز آماده وموجود گشته سر گرم کار شده اند چنانچه مذکور شده می آید انشاء الله تعالى ومقارن این احوال میرابو القاسم خان که بعد از عزل میرمحمد حسین خان برادرش از منصب استیفای دیوان اعلی ازمزار شریف چنانچه ازپیش رقم شد بفرمان طلب احضار وتعلقاتش در کابل آمده بود بس رشته داری دفتر تشخیص مواجب خواران دولت ومیرزا عبدار شید خان بسر دفتری سمت شمال و میرزا عبدالرؤف خان برادر زادۀ میرزا عبدالرزاق خان مستوفی مرحوم بسر کرد گی دفتر مغربی وتوتمین ذکر تقرر داس هندو بس رشته داری دفتر جنوبی ومیرزا محمدزمان خان بسر دفتری جانب مشرق ازحضور انور مأمور یافتن مالیات ومفتخر گشتند تا هيچيك از طوائف سه گانه از دولت نامید ومحروم نشود وهم درینوقت عبدالعلی خان هزاره علاقه جات دای باستانی با محمدنبی خان برادر زاده اش که معاند بنیاد خان بودند ازحضور اقدس برغم او بقراری تنخواه و بزرگی