Page 505

(٤٧٧) (جلد سوم) (شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان) (سراج التواریخ) مردم فیروز کوه که سردار محمد عزیز خان چنانچه رقم شد نیز جهت خرید علوفه کدام و حصول بقایای مالیات مردم مذکور سرافراز گشته بود مامور گردیده بامدادن سواره نظام رهسپار هرات شد و از انسوی کرنیل رجوی روز جمعه بیست و یکم ماه محرم وارد کهسان شده از آنجا بنا بخواهش و یسرا وانجارت حضرت والا با چند تن از افسران اجزای کمیشن که شهر هرات راندیده بودند و پنجاه سوار ویکصد و پنجاه پیاده روی بسوی هرات نهاده وارد موضع سنك بست گشت و از آنجا در روز شنبه بیست و دوم ماه مذکور براه افتاده چون بقرب هرات رسید حکمران هرات يك فوج پیاده و دوپست سواره و سه ضرب توپ بسر کردگی یکتن جنرال ورستم علیخان از شهر براه استقبال انگلیسان بیرون فرستاد چنانچه بفاصله هزار گام از شهر دور رفته و صف کشیده ایستادند و نائب الحکومه هرات هم جهت استقبال از شهر بیرون شده بدره جوی آورد ایشانرا در باغ کارته فرود آوردند و در روز بیست و سوم ماه مزبور حکمران هرات در عمارت چار باغ محفل ملاقات ترتیب داده بتمامن اعیان و اشراف شهر و اطراف قریه را در آنجا فراهم آورده کرنیل رجوی را دعوت ملاقات کرد و چون جناب معزی الیه وارد بزم مذکور شد ملاقات میمون بمیان رفته و حکمران هرات تمامت بزرگان حاضره مجلس را اسماً و نسباً يكبك باد معرفی نموده مجلس بآخر رسید و از آنجا کرنیل رجوی و یارانش برخواسته از راه ملاقات در ارك نرسپهسالار فرامرز خان شده اعزاز و اکرام زیاد دید و همچنان او افسران و منصبداران نظام را يكبك اسماً ورتبة باد نموده بمنصب هر یکی طیبامینه و در خجلس اسب و شال و كرك وقاقمه و قالين وغيره باسم تحفه و هدیه از جانب نائب الحكومه و سپهسالار پیش او گذارش یافته مشعوفش ساختند و همدرین روز ایشان نیز ببعضی از بزرگان ملکی و افسران نظامی در باغ کارته بیار دید او رفته او نیز باندازه شان کرنیل خود تحفه و هدیه پیش کشیده بقیة مبلغ چهارلك روپیه انگلیسی را که برای مصارف تعمیر و مرمت هرات دولت انگلیس وعده داده بود ادا کرد و در ضمن محنت پنج لك روپیه را از حکمران هرات التماس نمود که از مشهد جهت مصارف کمیشن حمل و نقل داده تحویل خزانه هیات کند که عوض آن از خزانه ترکستان بکمیشن که باقی مانده اند بدهند و چون در آنجا باندازه معلومه مبلغ مذکور وجه نبود این مسئول او درجه قبول نیافت و در روز جمعه بیست هشتم ماه محرم یکصد د شاخان از حضور اقدس باسم اوار نظام رساله عباسی مامور باقامه قور شده مبلی از خزانه کابل جهت مصارف امور ضروریه هیات با او همراه ارسال شد چنانچه وجه را در هرات رسانیده بعد در تاجوزه نزد سردار محمد عزیز خان رفته بخدماتیکه مأمور گردیده بود اقدام کرد واز انسو كرنيل رجوی با حکمران هرات و سپهسالار فرامرز خان وداع کرده با همراهانش از هرات راه سرحد بر گرفته وارد موضع کلران شد و حکمران هرات نیز شهر را بامورانش بسپهسالار فرامرز خان محول داشته از عقب اور هسپار گردیده وارد کهسان شد و در روز دوشنبه غره ماه صفر او از کهسان و کرنیل رجوی از کلران براه افتاده پی هم وارد موضع قزل بلاق واقع دهنه ذو الفقار گشته فرود شدند و اردوی حکمران هرات بفاصله هزار گام دور از فرودگاه کمیشن انگلیس فروکش کردند و روز سه شنبه دوم ماه صفر مطابق روز دهم ماه نومبر کمیشن دولت روس نیز وارد سرحد گشته در خلال انحال قاضی سعد الدینخان و کرنیل رجوی با هم ملاقی شدند و در وقت صحت کرنیل رجوی بقاضی سعد الدینخان التماساً اظهار کرد که میباید با کثیر لا كمشتر دولت روس ملاقات کند ونیز گفت چون او بزبان جرمنی سخن میراند میباید مسترحمک درین هر دو تن ترجمانی نماید و قاضی سعدالدینخان مسئول او را قبول کرده گفت که غیر از ترجمانی هم بايدميك حاضر باشد زیرا که بی صلاح و حضو ریکی از شما که درین منصبید با هيچيك از روسیان ملاقات نکنم خلاصه باتفاق مستر ميك نزد كليزك نام روسی رفته با او ملاقات کرد و در حین صحبت او از قاضی سعد الدينخان التماس ملاقات ثانوی کرده وی مسئول او را قبول نموده و عده ملاقاترا بساعت یازده نجه روز جمعه پنجم ماه صفر داده از هم وداع کردند و آنگاه که قاضی سعد الدینخان در خیمه خویش باز گفت کرنیل رجوی کس نزد او فرستاده پیام داد که فردا کمشنر روس حاضر میشود باید ما هم رفته تعیین نقاط و خط فاصله دولتین را با و نمائیم و همدرین روز که روز سوم ماه صفر بود محمد حسین خان رساله دار بن رجب علی خان هزاره غرجین که در سپاه نظام انگلیس ملازمت داشت و با چهل تن سواره و چهل تن پیاده