Page 495

(٢٦٧) ( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواريخ ) بسزا دادند و قسم زرد باچند تن دیگر قتیل دلیران نبرد شده بقیه السیف راه فرار جانب جبال برگرفتند و از وقوع اینواقعه مالیات محالات فیروز کوه بعهدة تعویق افتاده حصولش بعسرت انجامید چنانچه حضرت والا سردار محمد عزیز خان بن سردار شمس الدینخان را باجار صد سوارة نظام از حضور مأمور خریدن علوفة لشكر درغورات نموده امر کرد که مردم فیروز کوه را نیز تأدیب نماید و او با سواران مأموره وخلف علیخان انجیل وعبدالمجيد خان سارجن از راه هزاره جات ره بغورات نهاد ذكر نامه لارد دفرن ویسرای کشور هند ( وجواب آن از حضور والا ) در روز بیست و یکم ماه شعبان سال ۱۳۰۲ هزارو سه صد و دوی هجری مطابق دهم ماه جون ساه هزار و هشت صد و هشتاد و پنج عیسوی نامه از ویسرا بپایة سریر سلطنت رسید نوشته بود که دولت انگلیس از اجازت یافتن کرنیل استیوارت با یک تن مهندس جهت ملاحظة شهر هرات بغایت خرسند گشته و برای صرف تعمیر و تعمير واستحکام آنجا برضا ورغبت خود مبالغ زیاد خواهد داد بنابراین امید است که صاحب منصبان وملازمان توپخانه دولت انگلیس را نیز اجازت داده شود که با افسران افغانیه همدست بکار تعمیر و ترميم شهر و مواضع مستعده هرات پردازند و اکنون چهار لك روپيه انگلیسی برای صرف این کار آماده و تیار و اورا امر است که بکار گذاران افغان بدهد و درباب خرج کردن وجه تا که کار گذاران دولت انگلیس خوب ندانند که بچه قسم صرف میشود نمی توانند که کرنیل رجوی را اجازت بدهند که وجه را بکسی بدهد پس باید کارگذاران افغان با کرنیل مذکور مشورت کرده در جمیع کارهای تعميرات وغلافی مخارج رعاياي محالات هرات بصلاح وصوابديد او کار کنند ويکفصيل بوی حساب دهند و عوامرا آنقدر فرصت و مهات بانند که در مخارج اطمینان حاصل کنند زیرا که اگر چنین نشودمردم آنجا نارضا میگردند میباید قیمت املاك وغیره بایشان کامل و تمام برسد و نيز نامةيكه بدوست تازه وقوى بعمل آید احتمال است که در بین سرحد داران روسی و افغان نزاع و نفاقی رودهد بنابراین لازمست که دو تن از افسران انگلیسی که یکی طبیب و یکی مهندس بوده پس از باز گشتن کمیشن چندی در مواضع قریبه هرات و سرحد آنجا توقف کرده در گردش و سير خویش آزاد باشند وقید موضع اقامت در یکجا برای ایشان نباشد فقط وحضرت والا در جواب این نامه اوازقام فرمود که در مخارج تعمیرات وبهای املاك رعايا که جهت استحکام قلعة هرات آباد و خریده میشود و هر قدر مبلغی را که کرنیل رجوی تحویل و تسلیم کار گذاران ما کند شرطیست که سند از صاحبان ملك ومال ومصالح تعمير واجوره کار حاصل کرده مبالغ را مفہوم کرنیل موصوف نموده او وجه را مطابق سند سرد کار گذاران ما نماید وبی سند چیزی بکس ندهد و در باب توقف دو نفر افسر مبادا از چند چند روز مبهم است یا چند ماه وسال تا جواب سوال مردم افغانستان که برای کدام امر مهم و چند وقت ماندن انداز روی دانستگی و صریح گفته شود که ایدو نفر برای شهادت متوقفند که اگر دولت روس پیشقدمی کرده جسارت بجنك کنند ایشان شاهد الزام او باشند و بدون اینکه زمان توقف و نتیجه و سبب اقامت ایشانرا بمردم افغانستان بیان مکنیم بسند خاطر ایشان نخواهد شد باید سخنی گفته شود که عقل اینمردم قبول کند واگر آندو نفر افسر ارادة اقامة دائمی را داشته باشند مبادا دولت روس هم خواهش و تكليف این امر را بکند که دو نفر افسر یاده نفر نوکر از دولت انگلیس در هراتند مایز که باشما مصالحه کرده ایم باید دو نفر افسر و ده نفر نوکر را از راه دوستی مأمور باقامة هرات نمائيم و اين سخن کار مصالحه را بمجادله خواهد کشید و در صورتیکه وقت و زمان توقف گماشتگان شمامعین باشد زبان جواب روسی در از خواهد بود که گفته شود که دوست من برای سررشته امری یکچند توقف گزیده بعد مرا جعت میکنند و در خصوص آزادنه سیر و گردش آنها بشرط تقرر مجزیست اما باید که دور از احتیاط کار نکنند و در وقت گردش سواره محافظ با آنها خواهد بود که آسیبی يتحريك معاندین ایندولت که در حدود قریبۀ مملکت میباشند بواسطه وعدة پول بجان ایشان نرسد انتهی و در خلال این احوال دو تن جاسوس از جانب دولت روس که یکی یهود و دیگری از مردم ایران بود گرفتار دست سرحد داران هرات گشته محبوس و روانه قندهار شدند و هم اهالی کیش دولت ذکر نامه ویسرای کشور هند نقل جواب حضرت والا