Page 463

( ٤٣٥ ) ( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواریخ ) معقول ودرجهٔ مقبول خواهند کرد و از قوائد دولت خود که استحکام و انتظام سرحدات افغانستانست نخواهند گذشت (۲) دوم چون دولت روس را باد غرور در دماغ پندار پایدار است و خود را قوی میداند و سرحدات دولت ایران را از تصرف سرحد داران خراسان بهمین زور و شور برده و خواهند برد و شاید مردم افغانستانرا هم بنظر حقارت دیده طمع در سرحدات ایشان بنماید لهذا درین وقت کار گذاران دولت افغانستان لازم دانند که قوت و استعداد افغانستان را بتأیید قادر سبحان دانسته آنها بکشند که ابقمردم بسرحد خود آماده هر چیز هستند چه اگر جنك پيش آيد جنگ میکنند و اگر بندو بست بعمل آيد رشتهٔ گفتگو را مربوط میدارند و مغلوب وضعيف نیستند که هرچه دولت روس اراده وعزم کند و ادعا نماید پذیرا میشوند پس تکلیف کار گذاران افغانستان در امور خویش بیدار و خبردار بودن و افواج نظام را مستعد و آماده کارداشتن و چشم و کوش جانب مدعی نهادن و نذاشتنست که چه میکنند و چه میگویند بهر حال میباید غفلت و بیخبری در خاطر ایشان راه نیابد و خود را بقسمی ساخته و استوار داشته باشند که گویا مهیای محاربه و مجادله اند که اگر از مقدرات ایزدی رشتهٔ سخن بپیچ خورده بی اعتدالی از طرف مدعی بظهور آید آماده جنك شوند واگر کار بمصالحه انجامد آراستگی و انتظام امور افغانستان باعث افزونی حمیت و اعتبار خدام دولت در نزد دوست و دشمن خواهد بود (٣) سوم هر قدر از سواران نظام که در هیات قیام دارند با سواره کشادهٔ غلجائی وسواران جلگه ای آن وغیره کلاً در غمر حنه حاضر کار و مستعد خدمت باشند تا در هر موضع که قراولی لازم کردد بقراولی پردازند و در هر موقع که بدرقه بکار شود بدرقکی نمایند و در هر منزل که چاپری روی دهد بچاپاری اقدام کنند و هر جا که لازم شود پیاده را بردیف خود برداشته بسر کار رسانند و تا این گفتگو در بین است سواره و پیادهٔ نظامی و ملکی بعید از خدمت دین و دولت نباشند و هر قدر از سوار که لازم حفاظت و بدرقگی جماعة کمیشن باشند باید همراه آنها باشند (٤) چهارم هر حاکم و والی بحدود علاقهٔ محكومهٔ خویش خود بسر گفتگوی سرحديه حاضر باشد و داخل در بحث و متوجه بندوبست بوده تا جائیکه سخن بپیچ نیاید و محل غین وزیان نباشد همانست که امنای دولت انگلیس با دولت روس تصفیه وفیصله خواهند کرد و مشورت و مصالحت ایشانرا که امضا نمایند قبول کنند و در هر مقام که مناقضت روی دهد و نقصان کار ظاهر شود و اولیای دولت روس اقوال منصفانهٔ کارکنان دولت انگلیس را گوش نکنند کارگذاران سلطنت افغانستان و امین از گفتگو پیچیده خودرا بی اختیار اظهار داده صورت حال را بکپتینی معروض حضور داشته جواب بخواهند و بدانچه مأمور شوند معمول دارند (٥) پنجم سخنیکه از کارداران افغانستان در مجلس پرسیده شود و منظور امنای دولت روس و برطانیه از پرسیدن انکشاف رای کار گذاران دولت افغانستان باشد اگر سخنان صاف و بیرون از کنایه و اشاره باشد و جواب كافي ودرست بفكر كارگذاران دولت افغانستان برسد عاقلانه جواب را در همان مجلس ادا کنند واگر بطريق طنز ومغز دار پرسند وزود جواب آنرا گفتن نقصان بروی کار آرد امروز را بقاضی سعد الدین خان مشورت کرده و اطراف سخن را ملاحظه نموده عیب و هنر کار را سنجیده بعد از مشورت و صوابدید همدیگر بگویند که در جواب گفتن اگر مهلت خواسته شود عیب نمیکند و بعضی از سخنان را بر سبیل آزادی که در جمیع دول مروج و در بین قونسلان جاریست ادا کنند و بگویند که از روی آزادی گفتم تا ازادروقت حاجت حجت نسازند (٦) ششم قبل از ملاقات کمیشن دولت انگلیس بادولت روس علاقه پنجده ومرغاب وباد غیس وغیره مواضع را که لازم دانسته از نظر بگذرانند و نقشه بردارند چون منظور از حصول یقین و فهمیدن حقیقت هر سر زمین است و در هر موضع و محل مهندسی مأمور نقشه کشی خواهند کرد مانع نشده حفاظت و رسانیدن مصارف ایشانرا با همراه کردن شخص محرم ومعتمد و بدرقه گماشتن و بجميع حالات ایشان متوجه بودن را لازم و متحتم حال خود یعنی خدام دولت افغانستان دانند که بند وبست پخته و درست بروی کار آورند تا در هیچ امر نقص و شکست (۱) روی ندهد (۷) هفتم بر (۱) خیلان و بزرگان رعایای هرات و مضافات آن وغيرها و تركستان وفراه و چخانسور مامور وماذون نیستند که بی با شکستن شکستگی اجازت کار گذاران دولت خود در ائملاقات و صحبت و رفت و امد نزد مردم کمیشن کرده و نموده و داشته گفت و شنود عهید و پیمان کنند زیرا که مردم افغانستان کم شعور و در سخن گفتن بیوقوفند و اینمردم طالب حرفی و حال بنده ای خودند که بگنجی را از هزار خر منخواهند چول کنده گفتگو نمایند (٨) هشتم اخذ جزیه را مامور هيچيك از