Page 365

(٣٥٨) (جلد دوم) (ذکر شير وشور ايام فتور افغانستان) (سراج التواريخ) پشت بدشمن نداده بسيار تن را بکشتند تا که کشته گشته درجهٔ رفیعهٔ شهادت یافتند و درين روز چند تن از شکست یافتگان از دست مردم مراد خانی که گرفته سپردهٔ انگلیسان می نمودند درجهٔ شهادت یافتند چنانچه موضع شهادت و مدفن ايشان طرف شمال باغ ابراهیمیکه کابل واقع است وقبهٔ بر آن حسب الفرمان حضرت ضیاء الملةوالدين مرحوم بنـاشـده و مقامرن اغفال که هنوز نائرهٔ قتال و جدال خاموش نگشته و مردان کارگزار پیکار جوید جنرال محمد جانخان که با انبوهی از غازیان در قلاع چهاردهی جای گزیده بود از صدای توپ وتفنك جنك از راه مدافعه در میدان میان مزار شاه مردان و قلعهٔ علی آباد انجمن گشته رویبدان کارزار نهادند و با آنکه تمامت مواضع مستعده چون قلهٔ کوه آسمائی وفراز جبل شیر دروازه و غیره در تصرف سپاه دولت انگلیس بود وقورخانه و اسلحهٔ دولتی نیز با خود داشت غزاة شجاعت سمات با آنکه آلات حرب چنانچه باید و در مقابل سپاه دولت بکار آید نداشتند بياری صاحب دین و تائید حضرت جهان آفرین دلیرانه حمله کرده انگلیسانرا از پیش برداشتند و انواب دولتی را متصرف شده الاکوه شیر دروازه دیگر همه مواضع را از وجود ایشان تهی ساخته همه را داخل شیرپور نموده محصور ساختند ودرين جنك زنان سال خوردهٔ اسلام نیز حاضر و بیرق جهاد بدوش بودند و کوششهای مردانه کرده بعضی زخمدار وبرخی کشته شدند وفوجیکه از انگلیسان بقلهٔ کوه شیر دروازه اقامه داشتند در نزدیکی شب احمال و اثقال و بار گیر خود را گذاشته از کوه فرود شدند و در باغ عالم گنج ودامنهٔ کوه آسمائی رسیده از حملهٔ غازیان که در فراز و نشیب کوه (١) سدید راست ودرست ومحكم و استوار بودند رنج و تعب بسیار دیده و مقتول و مجروح شده اندکی جان بسلامت کشیده در شیرپور بمحصورين پیوستند بعد تمامت سپاه انگلیس در شیرپور گرفتار تنگنای انحصار شده شب را از بیم جان تخفته درختان باغهای را که در قرب وجوار شیر پور بودند قطع کرده جانب شمال آنرا که دیوار نداشت از چوب وخاك سنگر سديد (١) افراشتند و بدان نيز اكتفا نکرده تمام اطراف بیرون دیوار حصار و سنگر را از سیم آهنین خاردار بقدر دو گز عريض ومشبك بافته نیم ذرع بلندتر از زمین استوار ساختند که اگر غزاة شبيخون زنند پای ای ایشان در شبکهای سیم خاردار رفته گرفتار و از خارهای آهنین زخمدار گردیده کاری از پیش نبرند ذکر تاراج کردن غازیان خانهای سرداران کابل را ذکر تاراج کردن غازیان خانهای سرداران کابل را و غازیان با وجود حصول اين فتح بزرك مراوده واتحاد بعضی از سرداران چون سردار ولی محمد خان و سردار محمد حسن خان و غیره بزر کارا بهانه ساخته از راه تاراج داخل شهر شده اکثر خانهای سرداران و بزرگان را غارت کردند و در هیج چیز صرفه نموده حتی لباس زنان را بیغما بردند و مردم سکنهٔ شهر از هندو و مسلمان که از خوف تاراج کردن غازیان و بیم اینکه در روز کشته شدن محمد عثمان خان و شکست یافتن غزاة تکاب ونحراب هلس بنام انگلیس که حاکم شهر بود اعلان کرده بود که هر که احد و افراد غزاة را در خانه خود پنهان نمايد وظاهر شود ضبط و تاراج و گرفتار زنجیر عتاب میگردد همگنان در چنداول در آمده بخانهای مردم قزلباش پناه گزیده بودند از دست برد وتاراج غازیان ایمن مانده اکثر آنانیکه در شهر بود تاراج شدند وازین امر سپاه انگلیس را آسودگی و فرصت دست داده با جنرال محمد جان خان ابواب مراوده بگشودند و همدر عصر روز فتح جنرال غلام حیدر خان چرخی با غازیانیکه همراه داشت در رسیده باندرون بالا حصار جای گزید و از بختی انگلیسان زیاده تر خائف گشته بموالا کی جنرال محمد جان خانرا فریب داده در شب نهم ماه محرم سال ١٢٩٧ هزار ودوصـد و نود و هفت هجری که از غرهٔ آن تا این شب بازار قتال رواج داشت شصت هزار روپیهٔ کلدار باو داده قرار دادند که غازیان را از کابل پراگنده کند و او این امر را از دیگر بزرگان نهان داشته با مدافعان باتفاق همهٔ غازیان روی یورش بشیر پور نهاد و در ظاهر کشش و کوششی کرده در باطن کار راه فرار پیش گرفت واز روبرتافتن او و همراهانش دیگر غازیان نیز پشت بجنك داده رو بپراگنده شدن نهادند و انگلیسان دست یافته بسیاری از باز ماند گان ایشان را دستگیر کرده بقتل رسانیدند و اگر این دو روئی درمیان غزاة واقع نمیشد سپاه انگلیس بمثابهٔ واقعهٔ سال ١٢٥٧ هزار و دویست و پنجاه وهفت هجری همه هلاك و برباد و نیست و پست میشدند اما افسوس که ونفعه مذ کوره بغازیان روی داده لشکر انگلیس فتح یاب گردیده و آسوده خاطر شده سردار ولی محمد خانرا که در معارك ومهالك باانگلیسان یار و مدد کار بود بحکومت کابل بگماشته خود ایشان بامور مملکت داری پرداخته کار سرك و خيابانهای اطراف شهر